ਸਿਰਫ਼ ਤਾਰੀਫ਼ ਦੀ ਭੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ Narcissism, 5 ਸੰਕੇਤਾਂ ਨਾਲ ਕਰੋ ਪਛਾਣ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਤੁਸੀਂ 'ਨਾਰਸਿਸਿਸਟ' (Narcissist) ਸ਼ਬਦ ਜ਼ਰੂਰ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਕਸਰ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਾਰਸਿਸਿਸਟ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ 'ਸੈਲਫੀਆਂ' ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੀ ਨਾਰਸਿਸਿਜ਼ਮ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਿਰਫ਼ 'ਖ਼ੁਦ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ' ਹੈ? ਜਵਾਬ ਹੈ- ਨਹੀਂ। ਇਹ ਉਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਹਿਰਾ ਅਤੇ ਪੇਚੀਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ। ਆਓ, ਸੌਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਆਖ਼ਰ ਇਹ ਬਲਾ ਹੈ ਕੀ।

ਕਿਵੇਂ ਪਛਾਣੀਏ ਕਿ ਕੋਈ 'ਨਾਰਸਿਸਿਸਟ' ਹੈ?

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਰਸਿਸਿਸਟ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ 5 ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ 'ਤੇ ਗੌਰ ਕਰੋ:

1. ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸਮਝਣਾ ਨਾਰਸਿਸਿਸਟ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਖ਼ਾਸ ਅਤੇ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਯਮ-ਕਾਇਦੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੇ 'ਖ਼ਾਸ' ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ।

2. ਤਾਰੀਫ਼ ਦੀ ਬੇਅੰਤ ਭੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ 'ਅਟੈਂਸ਼ਨ' (ਧਿਆਨ) ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰੋਗੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਓਗੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਿੜ ਜਾਣਗੇ ਜਾਂ ਗੁੱਸਾ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅੰਦਰੋਂ ਖੋਖਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬਾਹਰੋਂ ਤਾਰੀਫ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

3. ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਦਰਦ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾ ਹੋਣਾ ਇਹ ਨਾਰਸਿਸਿਜ਼ਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਛਾਣ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ ਜਾਂ ਸਮਝਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਦੁਖੀ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਹ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ "ਤੂੰ ਨਾਟਕ ਕਰ ਰਿਹਾ/ਰਹੀ ਹੈਂ" ਜਾਂ ਗੱਲ ਨੂੰ ਘੁਮਾ ਕੇ ਫਿਰ ਖ਼ੁਦ 'ਤੇ ਲੈ ਆਉਣਗੇ।

4. ਕੰਮ ਕਢਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਇਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਝਿਜਕਦੇ। ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ 'ਲੈਣ-ਦੇਣ' (Give and Take) ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਿਰਫ਼ 'ਲੈਣਾ' ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਆ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਰਹਿਣਗੇ।

5. ਈਰਖਾ ਅਤੇ ਜਲਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਜਲਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਹਿਮ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੜਦੀ ਹੈ।

ਕਿਉਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਨਾਰਸਿਸਿਜ਼ਮ?

ਇੱਕ ਨਾਰਸਿਸਿਸਟ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਜਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਥਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤੁਹਾਡਾ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗ਼ਲਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਹੈ।

ਧਿਆਨ ਰਹੇ, ਖ਼ੁਦ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਿਆਰ 'ਜਨੂੰਨ' ਬਣ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਾਰਸਿਸਿਜ਼ਮ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਹੀ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਹੈ।