ਅੱਜ ਨਾਲੋਂ ਕਿੰਨਾ ਵੱਖਰਾ ਸੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ? ਪੜ੍ਹੋ 26 ਜਨਵਰੀ 1950 ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਦੀ ਪਰੇਡ 'ਕਰਤੱਵਿਆ ਪੱਥ' (ਰਾਜਪੱਥ) 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ? ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ 26 ਜਨਵਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਕਰਤੱਵਿਆ ਪੱਥ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਰੇਡ ਅਤੇ ਝਾਕੀਆਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ 1950 ਦਾ ਉਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਿਨ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਸੀ।

ਜੀ ਹਾਂ, ਉਸ ਦਿਨ ਜਸ਼ਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਕਰਤੱਵਿਆ ਪੱਥ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ 'ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਹਾਊਸ' ਅਤੇ 'ਇਰਵਿਨ ਐਮਫੀਥੀਏਟਰ' ਸੀ। ਇਹ ਉਹ ਦਿਨ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਆਓ, ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਝਰੋਖੇ ਤੋਂ ਉਸ ਪਹਿਲੇ ਜਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਝਲਕ ਦੇਖੀਏ ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਡੀਆਂ ਸਾਲਾਨਾ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।

ਗੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਜ਼ਾਦੀ

26 ਜਨਵਰੀ 1950 ਦਾ ਦਿਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਸੀ। ਇਸੇ ਦਿਨ ਡਾ. ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ ਖਤਮ ਕਰ ਲਏ।

ਇਸ ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਚੁਣਨ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਵਜ੍ਹਾ ਸੀ— 1930 ਦੀ 'ਪੂਰਨ ਸਵਰਾਜ' ਦਾ ਐਲਾਨ। ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਭਾਰਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਤਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ 'ਡੋਮੀਨੀਅਨ' (ਅਧੀਨ ਰਾਜ) ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਸਰਕਾਰ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ।

ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜੀ ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਸਲਾਮੀ

ਗਣਤੰਤਰ ਦਾ ਰਸਮੀ ਐਲਾਨ ਅੱਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਦੋਂ 'ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਹਾਊਸ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦਰਬਾਰ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਕੁਝ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸੀ:

ਸਵੇਰੇ 10:18 ਵਜੇ: ਠੀਕ ਇਸ ਵੇਲੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ 'ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ' ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ।

ਸਵੇਰੇ 10:24 ਵਜੇ: ਡਾ. ਰਾਜਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ।

ਸਵੇਰੇ 10:30 ਵਜੇ: 31 ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਸਲਾਮੀ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਗਣਤੰਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਰਹੇ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਸੀ. ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਨੇ ਗਣਤੰਤਰ ਦਾ ਐਲਾਨ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਾ. ਰਾਜਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸੰਖੇਪ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ।

ਅਖੰਡ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਹੋਇਆ ਸੱਚ

ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡਾ. ਰਾਜਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਏਕੀਕਰਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ:

"ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਵਾਲੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕੇਪ ਕੋਮੋਰਿਨ (ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ) ਤੱਕ, ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਕਾਠੀਆਵਾੜ ਅਤੇ ਕੱਛ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਕੋਕੋਨਾਡਾ ਅਤੇ ਕਾਮਰੂਪ ਤੱਕ, ਇਹ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਘ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।"

ਕਰਤੱਵਿਆ ਪੱਥ ਨਹੀਂ, ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਪਹਿਲੀ ਪਰੇਡ

ਸਮਾਗਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਕਾਫਲਾ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰਿਆ। ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਾ ਆਲਮ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਝਲਕ ਪਾਉਣ ਲਈ ਛੱਤਾਂ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ।

ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਪਰੇਡ ਰਾਜਪੱਥ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ:

ਇਹ ਕਾਫਲਾ ਦੁਪਹਿਰ 3:45 ਵਜੇ ਇਰਵਿਨ ਐਮਫੀਥੀਏਟਰ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ) ਪਹੁੰਚਿਆ।

ਉੱਥੇ ਲਗਭਗ 15,000 ਲੋਕ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਲ ਦੇ ਗਵਾਹ ਬਣੇ।

ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਕਰੀਬ 3,000 ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਰਸਮੀ ਪਰੇਡ ਕੀਤੀ।

ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਲਾ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ ਕਰਦੇ ਸੈਨਿਕ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਟ ਪਲੇਸ (ਹੁਣ ਵਿਜੇ ਚੌਕ) 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਬਿਨਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਲੀ ਸਵਾਰੀ ਉਸ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰ ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਇਹ ਜਸ਼ਨ ਰਾਜਪੱਥ 'ਤੇ ਸ਼ਿਫਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਹੁਣ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਪਰੰਪਰਾ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।