ਕੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਾਡ-ਪਿਆਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾ ਰਿਹੈ ਕਮਜ਼ੋਰ? ਜਾਣੋ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਮਾਹਰ

ਸੀਮਾ ਝਾਅ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕਾ ਰੀਮਾ ਆਪਣੀ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਬੇਟੀ ਆਰਨਾ ਦੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵ੍ਹਟਸਐਪ ਮੈਸੇਜ ਦੇਖਣਾ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਦੀ। ਰੀਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਗੌਰਵ ਵੀ ਅਕਸਰ ਦਫ਼ਤਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਦੀ ਗਣਿਤ ਜਾਂ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਂ ਕੱਢ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ (Extra Curricular Activities) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਆਮ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ 'ਬੈਸਟ' ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇਸ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨੇ ਗਏ 'ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਬੱਚੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖ਼ਾਸ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਸਤਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਆਮ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ?

ਬੱਚੇ ਖੁਦ ਲੱਭ ਲੈਣਗੇ ਆਪਣਾ ਰਾਹ

ਝਾਰਖੰਡ ਦੀ 14 ਸਾਲਾ ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਕੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡਣ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਜਨੂੰਨ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਾ ਸੁਣੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਅੱਜ ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਅੰਡਰ-17 ਮਹਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਅੱਜ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਜਨੂੰਨ ਕਿਸ ਪੱਧਰ ਦਾ ਸੀ। ਬੁਰਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਇੰਨਾ ਰੋਕਿਆ। ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਬੱਸ ਹੌਸਲਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਰਾਹ ਉਹ ਖੁਦ ਬਣਾ ਲੈਣਗੇ।"

ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਹੋਵੇਗਾ

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੀ 14 ਸਾਲਾ ਜੂਡੋ ਖਿਡਾਰੀ ਯੋਗਿਤਾ ਮੰਡਾਵੀ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਨਾਥ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੇਰੈਂਟਿੰਗ ਕੋਚ ਮਣੀ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, "ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਗਲਤ ਆਦਤ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਖੁਦ 'ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹਊਆ ਨਾ ਬਣਾਓ, ਸਗੋਂ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕਰੋ।"

ਕੋਈ ਰਾਕੇਟ ਸਾਇੰਸ ਨਹੀਂ ਪਰਵਰਿਸ਼

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ 17 ਸਾਲਾ ਅਰਨਵ ਅਨੁਪ੍ਰਿਆ ਦਿਵਿਆਂਗ ਹੈ। ਇੱਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ AI ਅਧਾਰਤ ਅਜਿਹਾ ਉਪਕਰਣ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਉਸ ਵਰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਬੱਚੇ ਗਿੱਲੀ ਮਿੱਟੀ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ 'ਅਤਿਅੰਤ ਲਾਡ-ਪਿਆਰ' (Over Pampering) ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਪੇ ਉਹਨਾਂ ਅੱਗੇ ਝੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਬੱਚੇ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ਼ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਇਨਸਾਨ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।"

ਇਹ ਇੱਕ 'ਟੀਮ ਵਰਕ' ਹੈ

ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਦੀ 15 ਸਾਲਾ ਦੀਨਿਧੀ ਦੇਸਿੰਘੂ ਜੋ ਕਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਸੀ, ਅੱਜ ਪੈਰਿਸ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਂ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, "ਪੇਰੈਂਟਿੰਗ ਇੱਕ ਟੀਮ ਵਰਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਬੱਚੇ 'ਤੇ ਹਾਵੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ, ਸਗੋਂ ਉਸਦੇ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਬਣੋ।"