ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ Game Addiction ? ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੀ ਹੈ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਕਾਸ 'ਚ ਰੁਕਾਵਟ, ਜਾਣੋ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਅੱਜ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ (Digital Era) ਵਿਚ ਹਰ ਕੋਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤੇ ਗੈਜੇਟਸ 'ਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਵੱਡੇ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਡਿਵਾਈਸ (Digital Devices) ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਰ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਡਿਵਾਈਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰਹਿਣਾ ਵੀ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ. ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਜਕਲ ਬੱਚੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ (Mobile Phones) ਤੇ ਗੇਮਾਂ ਦੇ ਆਦੀ (Games Addiction) ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਜੋ ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਕਾਰ ਵਿਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਜਾਂ ਗੇਮਜ਼ ਫੜਾ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਗੇਮਿੰਗ ਐਡਿਕਸ਼ਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ 'ਚੋਂ ਇਕ ਹੈ।

ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਗੇਮਿੰਗ ਐਡਿਕਸ਼ਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਗੇਮਿੰਗ ਐਡਿਕਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਗੇਮਿੰਗ ਦੀ ਲਤ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ। ਇਹ ਡ੍ਰਗ ਐਡਿਕਸ਼ਨ ਵਾਂਗ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਬ੍ਰੇਨ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਕੁਝ ਉਪਾਅ-

ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਗੇਮ ਐਡਿਕਸ਼ਨ ?

ਗੇਮ ਹਰੇਕ ਟਾਸਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੇਂ ਟਾਸਕ ਤੇ ਚੈਲੇਂਜ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸਾਬਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਤਕ ਜਾਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਸਨੂੰ ਜੇਤੂ ਐਲਾਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹੀ ਦਿਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੇਮਜ਼ ਐਡਿਕਸ਼ਨ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਆਸਾਨ ਬੋਰਿੰਗ ਗੇਮਜ਼ ਖੇਡਣੀਆਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਉਹ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਕਬੂਲ ਕੇ ਉਪਲਬਧੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗੇਮਜ਼ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫੋਕਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਐਡਿਕਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਵਰਚੂਅਲ ਉਪਲਬਧੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਵਰਗਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਹ ਐਡਿਕਸ਼ਨ 'ਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਗੇਮ ਐਡਿਕਸ਼ਨ ਦਾ ਅਸਰ

ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਗੇਮ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਸਲ ਦੁਨੀਆ ਬੜੀ ਆਮ ਤੇ ਬੋਰਿੰਗ ਲੱਗਣ ਲਗਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੇਮ ਵਰਗਾ ਦਿਲਚਸਪ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਚਿੜਚਿੜਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਗੇਮ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਉਹ ਆਮ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਕ ਹੀਰੋ ਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਨਿਕਲਿਆ ਹੋਵੇ।

ਗੇਮ ਐਡਿਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਈਏ ?

• ਫੇਕ ਜਾਂ ਨਕਲੀ ਚੈਲੇਂਜ ਫੇਸ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਹੀਰੋ ਬਣਨਾ ਸਿਖਾਓ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ-ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਿਓ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੁਝੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਗੇਮਿੰਗ ਵਰਗੀ ਉਪਲਬਧੀ ਵਾਲੇ ਅਨੁਭਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿਚ ਹੋਣ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਸਨੈਲਿਟੀ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਅਸਲ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਗੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੈਂਡਲ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖਣਗੇ।
• ਬੱਚਾ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਐਪ 'ਤੇ ਗੇਮ ਖੇਡਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਓਟੀਪੀ ਜਾਂ ਪਾਸਵਰਡ ਰਾਹੀਂ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰੋ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੱਚਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਾ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕੇ।
• ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੋ ਘੰਟੇ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੇਮ ਲਿਮਟ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸੋਧ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ ਬਣਾਓ।
• ਗੇਮ ਖੇਡਣ ਦੀ ਏਜ ਲਿਮਟ ਖੁਦ ਸਮਝੋ ਤੇ ਫਿਰ ਹੀ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿਓ।
• ਨਿਊਡਿਟੀ, ਬਲੱਡ-ਸ਼ੈੱਡ, ਹਿੰਸਕ ਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਗੇਮਜ਼ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਖੇਡਣ ਦਿਓ।
• ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਊਟਡੋਰ ਗੇਮਜ਼, ਸਨਲਾਈਡ ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ ਤੇ ਐਕਸਰਸਾਈਜ਼ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਿਹਤਮੰਦ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਰੁੱਝਿਆ ਰੱਖੋ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਗੇਮਾਂ ਖੇਡਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੀ ਨਾ ਮਿਲੇ।