ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਨਿਪਾਹ ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ! ਦੋ ਨਰਸਾਂ ਇਨਫੈਕਟਿਡ, ਲੱਛਣ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਨਲੇਵਾ; ਦੇਸ਼ ਭਰ 'ਚ ਅਲਰਟ

ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਨਿਪਾਹ ਵਾਇਰਸ ਨੇ ਦਸਤਕ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰੀ 24 ਪਰਗਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨਰਸਾਂ ਦੇ ਸ਼ੱਕੀ ਨਿਪਾਹ ਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਸੰਕਰਮਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਲਰਟ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੁਝ ਅਹਿਮ ਗੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗੇ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕੀ ਹੈ ਨਿਪਾਹ ਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਇਹ ਇੰਨਾ ਖਤਰਨਾਕ ਕਿਉਂ ਹੈ:

ਨਿਪਾਹ ਵਾਇਰਸ ਕੀ ਹੈ?

ਨਿਪਾਹ ਵਾਇਰਸ (NiV) ਇੱਕ 'ਜ਼ੂਨੋਟਿਕ' (Zoonotic) ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਫਰੂਟ ਬੈਟ' (Fruit Bat) ਜਾਂ ਚਮਗਿੱਦੜ ਤੋਂ ਫੈਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਉੱਡਣ ਵਾਲੀ ਲੂੰਬੜੀ' (Flying Fox) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਲ 1999 ਵਿੱਚ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਚਮਗਿੱਦੜਾਂ ਤੋਂ ਸੂਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੂਰਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ 300 ਲੋਕ ਸੰਕਰਮਿਤ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਕਿਹੜੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਿਲਦੇ ਹਨ?

ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਨਿਪਾਹ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਚਮਗਿੱਦੜ ਏਸ਼ੀਆ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਖਤਰਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਨਿਪਾਹ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਲੱਛਣ

ਇਹ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹਲਕੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਨਲੇਵਾ ਵੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਸੋਜ (Encephalitis) ਹੋਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੇ 4 ਤੋਂ 14 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੱਛਣ ਦਿਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:

• ਬੁਖਾਰ ਅਤੇ ਸਿਰਦਰਦ
• ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਖਰਾਸ਼
• ਖੰਘ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ 'ਚ ਤਕਲੀਫ
• ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ, ਸੁਸਤੀ ਅਤੇ ਭੁਲੇਖਾ (Confusion) ਪੈਣਾ

ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਰੀਜ਼ 24 ਤੋਂ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਮਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਕਿਵੇਂ ਫੈਲਦਾ ਹੈ?

ਨਿਪਾਹ ਵਾਇਰਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਹੈ:

ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ: ਸੰਕਰਮਿਤ ਚਮਗਿੱਦੜਾਂ ਜਾਂ ਸੂਰਾਂ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਸੰਪਰਕ 'ਚ ਆਉਣ ਨਾਲ।

ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨਾਲ: ਚਮਗਿੱਦੜ ਦੇ ਜੂਠੇ ਫਲ ਖਾਣ ਜਾਂ ਕੱਚੇ ਖਜੂਰ ਦਾ ਰਸ (ਤਾੜੀ) ਪੀਣ ਨਾਲ। ਜਦੋਂ ਵਾਇਰਸ ਜਾਨਵਰ ਤੋਂ ਇਨਸਾਨ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ 'ਸਪਿਲਓਵਰ ਈਵੈਂਟ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਨਸਾਨਾਂ ਤੋਂ: ਇੱਕ ਵਾਰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਜਿਵੇਂ- ਲਾਲ (saliva), ਖੂਨ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬਚਾਅ ਦੇ ਤਰੀਕੇ (ਕਿਵੇਂ ਰੱਖੀਏ ਆਪਣਾ ਖਿਆਲ)

ਫਿਲਹਾਲ ਨਿਪਾਹ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਇਲਾਜ ਜਾਂ ਵੈਕਸੀਨ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਚਾਅ ਹੈ:

ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਬਣ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਵੋ।

ਬਿਮਾਰ ਸੂਰਾਂ ਤੇ ਚਮਗਿੱਦੜਾਂ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ।

ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਫਲ ਜਾਂ ਅਜਿਹੇ ਫਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਖਾਓ।

ਕੱਚੇ ਖਜੂਰ ਦੇ ਰਸ ਨੂੰ ਪੀਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ।

ਇਨਫੈਕਟਿਡ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਖੂਨ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਤਰਲ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਖਤਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Source: CDC