ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਸਤਕ ਦੇਵੇਗਾ ਅਲ ਨੀਨੋ, ਮਾਨਸੂਨ 'ਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ 'ਚ ਵੀ ਦਿਖੇਗਾ ਅਸਰ; ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਚਿਤਾਵਨੀ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੌਸਮ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਮੌਸਮੀ ਸਥਿਤੀ ਇਸ ਵਾਰ ਪੂਰੇ ਮਾਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਜਾਰੀ ਅਨੁਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਭਾਵਨਾ 61% ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਵਧ ਕੇ 82% ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
Posted By Sandip Kaur
Publish Date: Sat, 16 May 2026 11:01 AM (IST)
Updated Date: Sat, 16 May 2026 11:03 AM (IST)
ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਾਲ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਨਸੂਨ 'ਤੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਬੱਦਲ ਹੋਰ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਮੌਸਮ ਏਜੰਸੀ 'ਨੋਆ' ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਅਲ ਨੀਨੋ ਉਮੀਦ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਈ-ਜੁਲਾਈ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਦਸਤਕ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੌਸਮ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਮੌਸਮੀ ਸਥਿਤੀ ਇਸ ਵਾਰ ਪੂਰੇ ਮਾਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਜਾਰੀ ਅਨੁਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਭਾਵਨਾ 61% ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਵਧ ਕੇ 82% ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਕੀ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ?
ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਦੇ ਚੀਫ਼ ਮ੍ਰਿਤੁੰਜੇ ਮਹਾਪਾਤਰਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਜਾਰੀ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਮਾਨਸੂਨ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ਵਿੱਚ, IMD ਨੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਅਲ ਨੀਨੋ ਦੇ ਉਭਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਤਾਜ਼ਾ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਅਲ ਨੀਨੋ ਦੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਣ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਮੀਂਹ 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਕੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।
ਲੰਬੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਔਸਤ ਦਾ 92% ਯਾਨੀ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਮਾਨਸੂਨ 2007 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਮਲਟੀ-ਮਾਡਲ ਐਨਸੈਂਬਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੌਸਮ ਏਜੰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਮੌਸਮੀ ਬਾਰਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਨੁਮਾਨ ਸੀ। ਏਜੰਸੀ ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਮਾਨਸੂਨ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ਜਾਰੀ ਕਰੇਗੀ।
ਕੀ ਹੈ ਅਲ ਨੀਨੋ?
ਅਲ ਨੀਨੋ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਜਲਵਾਯੂ ਘਟਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਲ ਨੀਨੋ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਅਸਾਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹਵਾ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅਸਰ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਾਰਸ਼ ਦਾ ਚੱਕਰ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸੋਕਾ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਮੂਸਲਾਧਾਰ ਬਾਰਸ਼ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਲ ਨੀਨੋ ਦਾ ਸਬੰਧ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਵੀ ਹੈ, 1980 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ 70% ਅਲ ਨੀਨੋ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮਾਨਸੂਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਕਸਰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੋਕੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਮੌਸਮ 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ ਅਸਰ
ਯੂਰਪੀ ਮੌਸਮ ਏਜੰਸੀ (ECMWF) ਨੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ 'ਅਲ ਨੀਨੋ' ਮਈ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੌਸਮ ਮਾਡਲ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਅਲ ਨੀਨੋ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਮੌਸਮ 'ਤੇ ਗਹਿਰਾ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ।
ਅਮਰੀਕੀ ਜਲਵਾਯੂ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ਕੇਂਦਰ (CPC) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ (66%) ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਲ ਨੀਨੋ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਇੱਕ 'ਤੀਬਰ' (Strong) ਰੂਪ ਲੈ ਲਵੇਗਾ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸ ਦੇ 'ਸੁਪਰ ਅਲ ਨੀਨੋ' ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਆਸ਼ੰਕਾ ਵੀ 37% ਤੱਕ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।