ਕੋਈ ਵੈਕਸੀਨ ਨਹੀਂ, ਸਰਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਫੈਲੀ ਬਿਮਾਰੀ; ਯੂਗਾਂਡਾ ਤੇ ਕਾਂਗੋ 'ਚ ਇਬੋਲਾ ਦੇ ਕਹਿਰ ਨੂੰ 'ਗਲੋਬਲ ਹੈਲਥ ਐਮਰਜੈਂਸੀ' ਐਲਾਨਿਆ

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਨੇ ਕਾਂਗੋ ਅਤੇ ਯੂਗਾਂਡਾ 'ਚ ਫੈਲੇ ਇਬੋਲਾ ਦੇ ਕਹਿਰ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਤਾ ਦੀ 'ਗਲੋਬਲ ਹੈਲਥ ਐਮਰਜੈਂਸੀ' ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਲਰਟ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ ਉਦੋਂ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਬੋਲਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਕੰਪਾਲਾ ਅਤੇ ਕਿੰਸ਼ਾਸਾ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ।

ਇਹ ਪ੍ਰਕੋਪ ਇਬੋਲਾ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਦੁਰਲੱਭ 'ਬੁੰਡੀਬੁਗਿਓ ਸਟ੍ਰੇਨ' (Bundibugyo strain) ਕਾਰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਫਿਲਹਾਲ ਕੋਈ ਵੈਕਸੀਨ ਜਾਂ ਇਲਾਜ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, WHO ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਖਤਰਨਾਕ ਦੱਸਦਿਆਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਫਿਲਹਾਲ ਮਹਾਮਾਰੀ (Pandemic) ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਐਲਾਨਣ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ 'ਚ ਪੈਰ ਪਸਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਵਾਇਰਸ

16 ਮਈ 2026 ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿਹਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਾਂਗੋ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਇਟੂਰੀ ਸੂਬੇ 'ਚ ਇਬੋਲਾ ਦੇ 246 ਸ਼ੱਕੀ ਮਾਮਲੇ, ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੁਆਰਾ ਪੁਸ਼ਟ 8 ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ 80 ਸ਼ੱਕੀ ਮੌਤਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ ਬੂਨੀਆ, ਰਵਾਂਪਰਾ ਅਤੇ ਮੋਂਗਬਵਾਲੂ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

WHO ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਅਸਲ ਸਥਿਤੀ ਇਹਨਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਾਂਚੇ ਗਏ ਨਮੂਨਿਆਂ 'ਚ ਪਾਜ਼ੇਟਿਵ ਹੋਣ ਦੀ ਦਰ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।

WHO ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨ 'ਚ ਕਿਹਾ, "ਡੀਆਰਸੀ-ਯੂਗਾਂਡਾ 'ਚ ਫੈਲਿਆ ਇਹ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਫੈਲਣ ਦੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।"

ਕਾਂਗੋ ਤੋਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਯੂਗਾਂਡਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੰਪਾਲਾ ਪਹੁੰਚੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਾਤਰੀਆਂ 'ਚ ਇਬੋਲਾ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਟੂਰੀ ਸੂਬੇ ਤੋਂ ਕਾਂਗੋ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਿੰਸ਼ਾਸਾ ਪਰਤੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ 'ਚ ਵੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਵਾਇਰਸ ਹੁਣ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਭਾਰੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨਗਰਾਂ 'ਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਬੁੰਡੀਬੁਗਿਓ ਸਟ੍ਰੇਨ ਦਾ ਕੋਈ ਟੀਕਾ ਨਹੀਂ

ਇਬੋਲਾ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਕੋਪ ਸਿਹਤ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੈਲਣ ਵਾਲੇ 'ਇਬੋਲਾ-ਜ਼ਾਇਰੇ ਸਟ੍ਰੇਨ' ਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਸ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਟੀਕੇ ਅਤੇ ਥੈਰੇਪੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਬੁੰਡੀਬੁਗਿਓ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਡਾਕਟਰੀ ਉਪਾਅ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਟੀਕੇ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ਦਾ ਨਾ ਹੋਣਾ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸਰਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ

WHO ਨੇ ਕਾਂਗੋ ਨਾਲ ਸਰਹੱਦ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਰਿਸਪਾਂਸ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਐਕਟਿਵ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਸਰਹੱਦੀ ਚੌਕੀਆਂ 'ਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਗਲੋਬਲ ਸਿਹਤ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ ਕਿ ਇਬੋਲਾ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਸੰਪਰਕ 'ਚ ਆਉਣ ਦੇ 21 ਦਿਨ ਪੂਰੇ ਨਾ ਹੋ ਜਾਣ। ਹਾਲਾਂਕਿ, WHO ਨੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਰਹੱਦਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਖ਼ਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਸਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।