ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਬੇਗਮ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂਰਜਹਾਂ (ਮਹਿਰੂਨਿਸਾ) ਲਈ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਮਹਿਲ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਨੂਰ ਮਹਿਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

ਆਨਲਾਈਨ ਡੈਸਕ, ਜਲੰਧਰ: ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਬੇਗਮ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂਰਜਹਾਂ (ਮਹਿਰੂਨਿਸਾ) ਲਈ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਮਹਿਲ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਨੂਰ ਮਹਿਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨੂਰਮਹਿਲ ਨਾਮਕ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਕਾਰਨ ਨੂਰ ਮਹਿਲ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਜਿੰਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਤਸੁਕ ਸੈਲਾਨੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਯਕੀਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਲੰਧਰ ਆਉਣ ਵੇਲੇ ਨੂਰਮਹਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇੱਥੇ ਹੀ ਹੋਇਆ ਸੀ ਨੂਰ ਜਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ
ਨੂਰਮਹਿਲ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਸਥਾਨ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨੂਰਜਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗਿਆਰਾ ਮੁਹੰਮਦ ਬੇਗ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਬੇਗ ਦਾ ਕਾਫਲਾ ਇੱਥੇ ਰੁਕਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਜਣੇਪੇ ਦਾ ਦਰਦ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਨੂਰਜਹਾਂ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ।
ਪਹਿਲੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ ਨਿਕਾਹ
ਨੂਰਜਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਸ਼ੇਰ ਅਫਗਾਨ ਅਲੀ ਕੁਲੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਹਾਂਗੀਰ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਨੂਰਜਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਿਆ ਕਿ ਉਹ ਅਲੀ ਕੁਲੀ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਮੁਗਲ ਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਲੀ ਕੁਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਇਕਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨੂਰਜਹਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ।
1613 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਨੂਰ ਮਹਿਲ
ਨੂਰਜਹਾਂ ਦੀ ਦਿਲੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ 1613 ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੂਰ ਮਹਿਲ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਅੱਜ ਇਸ ਨੂੰ ਨੂਰਮਹਿਲ ਦੀ ਸਰਾਏ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਦੇ ਮਸਜਿਦ, ਰੰਗ ਮਹਿਲ ਅਤੇ ਡਾਕ ਬੰਗਲਾ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੂਰਜਹਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਨੂਰ ਮਹਿਲ ਸਰਾਏ ਵਿਚ 48 ਕੋਠੜੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਬੁਰਜ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਪੰਛੀ ਚਹਿਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨੂਰਮਹਿਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ 'ਤੇ ਦੋ ਹਾਥੀ ਸੁੰਡ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕਰਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅੱਜ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਥਾਣਾ
ਸੰਭਾਲ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅੱਜ ਨੂਰ ਮਹਿਲ ਸਰਾਏ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸੇ ਖੰਡਰ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੈਲਾਨੀ ਘੁੰਮਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਜਿੰਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਇਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨੂਰ ਮਹਿਲ ਦੀ ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਜ਼ਰੂਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਇੱਥੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਥਾਣਾ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ।