ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ 'ਵਾਟਰ ਟਾਵਰ' ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ! ਹਿਮਾਲਿਆ 'ਤੇ ਪਿਘਲ ਰਹੀ ਬਰਫ਼, ਗੰਗਾ-ਸਿੰਧੂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਹਾਅ 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ ਅਸਰ

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ (Climate Change) ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਧਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਅਸਰ ਹੁਣ ਮੌਸਮ 'ਤੇ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੇਰ ਨਾਲ ਦਸਤਕ ਦਿੰਦੀ ਠੰਢ, ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਪਿਘਲਦੀ ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਵਧਦਾ ਜਲ ਪੱਧਰ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਆਫ਼ਤ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਹਿੰਦੂ-ਕੁਸ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਡੇਟਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਮੋਹਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਇੰਟੈਗਰੇਟਿਡ ਮਾਊਂਟੇਨ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ (ICIMOD) ਨੇ ਹਿੰਦੂ-ਕੁਸ਼ ਪਰਬਤ ਦਾ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਡੇਟਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਾਰ ਹਿਮਾਲਿਆ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਪਿਛਲੇ 23 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ-ਕੁਸ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ 'ਤੇ ਇਸ ਵਾਰ 'ਸਨੋ ਸੀਜ਼ਨ' (Snow Season) ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

IPCC ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਚਿਤਾਵਨੀ

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਪੈਨਲ (IPCC) ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। IPCC ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਚਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਢਕੀਆਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਥਰੀਲੀਆਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣਗੀਆਂ।

ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ 'ਵਾਟਰ ਟਾਵਰ'

ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਹਿੰਦੂ-ਕੁਸ਼ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ 'ਵਾਟਰ ਟਾਵਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਹੀ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਲੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿਘਲਦੀ ਬਰਫ਼ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਹਿੰਦੂ-ਕੁਸ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ ਕੀ ਹੈ?

ਹਿੰਦੂ-ਕੁਸ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ ਲਗਭਗ 800 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਤਾਜਿਕਿਸਤਾਨ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਰਬਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿੰਦੂ-ਕੁਸ਼ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਡੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜੋ ਗੰਗਾ, ਸਿੰਧੂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹਨ।