ਪਾਰਟਨਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਕਿਉਂ ਬੈੱਡਰੂਮ 'ਚ ਆਉਂਦੇ ਨੇ 'ਐਕਸ' ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ? ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਖ਼ੁਲਾਸਾ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਕਈ ਵਾਰ ਬੈਠੇ-ਬੈਠੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਾਸਟ ਰਿਲੇਸ਼ਨਸ਼ਿਪ 'ਚ ਕੀਤੇ ਰੋਮਾਂਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ ਯਾਦ ਆਉਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ 'ਚ 'ਸੈਕਸ਼ੂਅਲ ਨੌਸਟਾਲਜੀਆ' (Sexual Nostalgia) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਵਿਚ ਇਨਸਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਹੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖ਼ਾਸ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਨ। ਆਓ, ਡਾ. ਸਾਮੰਤ ਦਰਸ਼ੀ (ਡਾਇਰੈਕਟਰ - ਮਨੋਚਿਕਿਤਸਕ, ਯਥਾਰਥ ਹਸਪਤਾਲ) ਤੋਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ।

ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਖੇਡ

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਇੰਨੀਆਂ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਕਿਉਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ? ਦਰਅਸਲ, ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕੌੜੀਆਂ ਤੇ ਮਾੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਅਤੀਤ ਦਾ ਇਕ ਸਾਧਾਰਨ ਜਿਹਾ ਅਨੁਭਵ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖ਼ਾਸ ਅਤੇ ਮੀਨਿੰਗਫੁੱਲ ਲੱਗਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ 'ਚ ਮੌਜੂਦ 'ਡੋਪਾਮਾਈਨ' (Dopamine) ਹਾਰਮੋਨ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦਾ ਇਹ ਇਕਪਾਸੜ ਰਵੱਈਆ ਇਸ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 'ਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਬੀਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਨਾਲ ਅੱਜ ਦੀ ਤੁਲਨਾ

ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਉਦੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰਿਸ਼ਤੇ 'ਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ 'ਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਕਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਖਾਲੀਪਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੇ ਬੀਤੇ ਹੋਏ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਆਪਣੇ ਅੱਜ ਨਾਲ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੁਆਚਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਇਹ ਨਾਰਮਲ ਹੈ?

ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਮੱਸਿਆ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅੱਜ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬੀਤੇ ਹੋਏ ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਤਰਾਜ਼ੂ 'ਤੇ ਤੋਲਣ ਲੱਗਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਬੀਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਿਹਤਰ ਅਤੇ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ ਕਿ ਆਖ਼ਰ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਯਾਦਾਂ ਕਿਉਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਉਂ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਹੈ।