ਪਿੰਡਾਂ 'ਚ ਜੇਕਰ ਖੇਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜ਼ਮੀਨ ਲਈ ਖਸਰਾ ਨੰਬਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ 'ਚ ਇਹੀ ਪਲਾਟ ਨੰਬਰ ਜਾਂ ਸਰਵੇ ਨੰਬਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੋਵੇਂ ਜਗ੍ਹਾ ਇਸ ਨੰਬਰ ਦਾ ਕੰਮ ਇਕ ਹੈ।

ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦ ਰਹੇ ਹੋ ਜਾਂ ਵੇਚਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਖਸਰਾ ਨੰਬਰ ਨਾਲ ਰੂਬਰੂ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਂ ਤੋਂ ਸਾਫ ਹੈ, ਖਸਰਾ ਵੀ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨੰਬਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਪਲਾਟ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡਾਂ 'ਚ ਜੇਕਰ ਖੇਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜ਼ਮੀਨ ਲਈ ਖਸਰਾ ਨੰਬਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ 'ਚ ਇਹੀ ਪਲਾਟ ਨੰਬਰ ਜਾਂ ਸਰਵੇ ਨੰਬਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੋਵੇਂ ਜਗ੍ਹਾ ਇਸ ਨੰਬਰ ਦਾ ਕੰਮ ਇਕ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਦੇਣ, ਜ਼ਮੀਨ ਵੇਚਣ ਜਾਂ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਖਸਰਾ ਨੰਬਰ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਨੰਬਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਗੜਬੜੀ ਬਾਅਦ 'ਚ ਵੱਡਾ ਪੰਗਾ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਪਿੰਡ 'ਚ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਖਸਰਾ ਨੰਬਰ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਲਾਟ ਨੰਬਰ ਜਾਂ ਸਰਵੇ ਨੰਬਰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦੈ।
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਖਸਰੇ ਦਾ ਨੰਬਰ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਨਲਾਈਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਸਰਕਾਰ ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਆਨਲਾਈਨ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਖਸਰਾ ਨੰਬਰ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਬੈਠੇ ਕਸ਼ਮੀਰ 'ਚ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਖਸਰਾ ਨੰਬਰ ਰਾਹੀਂ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਕਾਰਡ ਚੈੱਕ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਨਲਾਈਨ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ 'ਚ ਖਸਰਾ ਨੰਬਰ ਨੇ ਕਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਖਸਰਾ ਨੰਬਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਫਸਲਾਂ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਰਕਬੇ, ਮਾਪ, ਮਾਲਕ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖਸਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਜਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਸਰਾ ਇਸ ਸ਼ਜਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸ਼ਜਰਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪੂਰੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ। ਤੁਹਾਡਾ ਖਸਰਾ ਨੰਬਰ ਵੀ ਉਸੇ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਖਸਰਾ ਨੰਬਰ ਆਨਲਾਈਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਮਾਲਕ ਕੌਣ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਫ਼ਸਲ ਬੀਜੀ ਗਈ ਹੈ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਰੁੱਖ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਿੰਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਜੀਓ ਟੈਗਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਸੰਭਵ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖਸਰਾ ਨੰਬਰ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਕਿਸ ਨੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਵੇਚੀ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਸ ਦੀ ਉਸ ਪਲਾਟ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਸੀ।
ਖਸਰਾ ਨੰਬਰ 'ਚ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਖਸਰਾ ਨੰਬਰ ਸਾਰੇ ਸੈਕਸ਼ਨ ਬਣ ਜਾਣ। ਅਜਿਹਾ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕੋ ਪਲਾਟ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਕੋਈ ਪਲਾਟ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਇਕ ਪਲਾਟ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਨੰਬਰ 101/1 101/2 ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਦਰਸਾਏਗਾ ਕਿ ਅਸਲ ਪਲਾਟ ਦਾ ਖਸਰਾ ਨੰਬਰ 101 ਹੈ, ਪਰ ਉਸੇ ਨੂੰ 1 ਅਤੇ 2 ਉਪ-ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਖਸਰਾ ਨੰਬਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖਾਤਾ ਨੰਬਰ ਹੋਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਖਾਤਾ ਨੰਬਰ ਖਸਰਾ ਨੰਬਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਖਾਤਾ ਨੰਬਰ ਕਿਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਤਾ ਨੰਬਰ ਖਸਰਾ ਨੰਬਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੰਨ ਲਓ ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਹੋ, ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ 6, 7 ਤੇ 8 ਖਸਰਾ ਨੰਬਰ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਖਾਤਾ ਨੰਬਰ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ 6, 7 ਅਤੇ 8 ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਖਾਤਾ ਨੰਬਰ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਨੰਬਰ 9 ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨੰਬਰ ਉਸ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਖਾਤਾ ਨੰਬਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਲਕ ਕੌਣ ਹੈ, ਉਸ ਕੋਲ ਕਿੰਨੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ। ਖਸਰਾ ਨੰਬਰ ਹੀ ਪਲਾਟ ਦਾ ਨੰਬਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।