ਮਰੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਆਉਂਦੇ ਖਾਣਾ, ਕਰਦੇ ਹਨ ਗੱਲਾਂ; ਪੜ੍ਹੋ ਤੋਰਾਜਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਲੂੰ-ਕੰਡੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਪਰੰਪਰਾ ਬਾਰੇ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਸੋਚੋ, ਜੇਕਰ ਘਰ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਜਾਂ ਫੂਕਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਖਾਣਾ ਖੁਆਉਣ, ਉਸ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਬਦਲਣ ਤੇ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੋਵੇ! ਸੁਣਨ 'ਚ ਬਹੁਤ ਅਜੀਬ ਲੱਗੇਗਾ ਪਰ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸੁਲਾਵੇਸੀ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਇਹ ਆਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਮੌਤ 'ਤੇ ਹੰਝੂ ਵਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਤੋਰਾਜਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਮੌਤ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਰਲੋਕ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ। ਆਓ ਇਸ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਪਰੰਪਰਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।

ਮੌਤ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਬਿਮਾਰੀ

ਤੋਰਾਜਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ 'ਚ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਜਦੋਂ ਤਕ ਪਰਿਵਾਰ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕੇਵਲ 'ਮਕੂਲਾ' ਯਾਨੀ ਇਕ ਬਿਮਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਦੇਹ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿਚ ਹੀ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਸ ਜੜ੍ਹੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

(Picture Courtesy: Instagram)

ਰਾਮਬੂ ਸੋਲੋ - ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਉਤਸਵ

ਤੋਰਾਜਾ ਭਾਈਚਾਰੇ 'ਚ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੋਈ ਨਿੱਜੀ ਸੋਗ ਸਭਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਉਤਸਵ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਰਾਮਬੂ ਸੋਲੋ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਤਸਵ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਤੋਂ ਆਏ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਮੱਝਾਂ ਦੀ ਬਲੀ। ਤੋਰਾਜਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੱਝਾਂ ਉਹ ਵਾਹਨ ਹਨ, ਜੋ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ 'ਪੁਆ' ਯਾਨੀ ਪਰਲੋਕ ਤਕ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਲੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਝਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਅਮੀਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ 'ਚ ਦਰਜਨਾਂ ਮੱਝਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਚੱਟਾਨਾਂ 'ਚ ਕਬਰਾਂ ਅਤੇ 'ਤਾਊ-ਤਾਊ' ਪੁਤਲੇ

ਤੋਰਾਜਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵੀ ਆਮ ਕਬਰਿਸਤਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਦੇਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਾਂ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਤਾਬੂਤ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਤਾਬੂਤਾਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੀ ਬਾਲਕੋਨੀ 'ਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਰਗੇ ਦਿਖਣ ਵਾਲੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਆਦਮਕੱਦ ਪੁਤਲੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੁਤਲੇ ਕਬਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪਰਿਵਾਰ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਖਰਚ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਸਹਿਯੋਗ

ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ 'ਰਾਮਬੂ ਸੋਲੋ' ਸਮਾਰੋਹ ਦੀ ਲਾਗਤ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਭਾਰੀ ਖਰਚੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਸੀ ਸਹਿਯੋਗ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕ ਧਨ, ਮੱਝਾਂ ਅਤੇ ਸੂਰ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਵਿਦਾਇਗੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।