ਨੀਂਦ ਉਡਾ ਰਹੀ ਹੈ ਓਵਰਥਿੰਕਿੰਗ? ਜਾਣੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ 'ਚ ਕਿਉਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਨੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਗੱਲਾਂ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦਿਨ ਭਰ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਭੁਲਾ ਕੇ ਆਰਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਕਮਰੇ ਦੀਆਂ ਲਾਈਟਾਂ ਬੰਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਕੰਸਲਟੈਂਟ (ਸਾਈਕੈਟਰੀ) ਡਾ. ਗਾਇਤਰੀ ਭਾਟੀਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਾਣੋ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਓਵਰਥਿੰਕਿੰਗ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ

ਬਾਹਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣਾ: ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਅਸੀਂ ਕੰਮ, ਫ਼ੋਨ ਅਤੇ ਸ਼ੋਰ-ਸ਼ਰਾਬੇ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਬਾਹਰੀ ਸ਼ੋਰ ਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਧਿਆਨ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦਬੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵੀ ਵੱਡੀ ਲੱਗਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਓਵਰਲੋਡ (Rumination): ਦਿਨ ਭਰ ਅਸੀਂ ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਜਾਂ ਕੰਮ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ ਇਹਨਾਂ ਅਣਸੁਲਝੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 'ਰੁਮੀਨੇਸ਼ਨ' (ਇੱਕੋ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਉਣਾ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗੈਜੇਟਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ: ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫ਼ੋਨ ਜਾਂ ਟੀਵੀ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ 'ਬਲੂ ਲਾਈਟ' ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਹਾਰਮੋਨ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਅਲਰਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਓਵਰਥਿੰਕਿੰਗ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।

ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਅਸਰ

ਲਗਾਤਾਰ ਓਵਰਥਿੰਕਿੰਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨੀਂਦ ਖ਼ਰਾਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਚਿੜਚਿੜਾਪਨ, ਇਕਾਗਰਤਾ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਜਿਹਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਐਂਗਜ਼ਾਇਟੀ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਓਵਰਥਿੰਕਿੰਗ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਉਪਾਅ

ਡਿਜੀਟਲ ਡੀਟੌਕਸ: ਸੌਣ ਤੋਂ 45 ਮਿੰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਫ਼ੋਨ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾ ਲਓ।

ਜਰਨਲਿੰਗ (ਡਾਇਰੀ ਲਿਖਣਾ): ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਡਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖ ਲਓ।

ਬ੍ਰੀਦਿੰਗ ਐਕਸਰਸਾਈਜ਼: ਡੂੰਘੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਨਾਲ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕੈਫੀਨ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼: ਸ਼ਾਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਾਹ ਜਾਂ ਕੌਫੀ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਚੋ।