ਸਾਈਕੋਲੋਜਿਸਟ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ: ਪਿਆਰ ਕਦੋਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ 'ਟਾਰਚਰ', ਇੰਝ ਪਛਾਣੋ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੰਕੇਤ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਗੁਲਾਬੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਰਟਨਰ ਦੀ ਹਰ ਟੋਕਾ-ਟੋਕੀ ਸਾਨੂੰ 'ਕੇਅਰ' ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਪਿਆਰ ਸਮਝ ਕੇ ਸਿਰ ਮੱਥੇ ਮੰਨ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਆਜ਼ਾਦੀ 'ਤੇ ਲੱਗ ਰਹੀ 'ਲਗਾਮ' ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਬਰੀਕ ਲਕੀਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਸੀਨੀਅਰ ਸਾਈਕੋਲੋਜਿਸਟ ਡਾ. ਮੋਨਿਕਾ ਸ਼ਰਮਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ 'ਰੇਡ ਫਲੈਗਸ' (ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ) ਹਨ ਜੋ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪਿਆਰ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਟਾਰਚਰ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਪਰਵਾਹ ਦੇ ਮੁਖੌਟੇ ਵਿੱਚ 'ਨਿਗਰਾਨੀ'

ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਪਾਰਟਨਰ ਤੁਹਾਡੇ ਫ਼ੋਨ ਦੇ ਪਾਸਵਰਡ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ ਉਸ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਲਗਾਤਾਰ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਨਿੱਜਤਾ ਦਾ ਘਾਣ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇਹ 'ਫਿਕਰ' ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ।

'ਗੈਸਲਾਈਟਿੰਗ': ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਸ਼ੱਕ

ਕੀ ਤੁਹਾਡਾ ਪਾਰਟਨਰ ਗਲਤੀ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਅਕਸਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਪਾਗਲ ਹੋ ਗਏ ਹੋ" ਜਾਂ "ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਕਦੇ ਕਿਹਾ ਹੀ ਨਹੀਂ"? ਇਸ ਨੂੰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 'ਗੈਸਲਾਈਟਿੰਗ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਤੁਹਾਡੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਤੋੜ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ 'ਤੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਓ।

ਆਪਣਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼

ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਰਟਨਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇਗਾ। "ਤੇਰੇ ਦੋਸਤ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਹਨ" ਜਾਂ "ਤੇਰੇ ਘਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ" ਵਰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਪੋਰਟ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਕੱਲੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ ਹੋਰ ਵੀ ਸੌਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਰ ਲਵਾਂਗਾ" ਵਰਗੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇਣਾ ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਰੋਣਾ ਅਤੇ ਰੋਣ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਨਾ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਬਲੈਕਮੇਲ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ।

ਪੈਸੇ ਵਲੋਂ ਕੰਟਰੋਲ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨਾ

ਤੁਹਾਡੀ ਤਨਖਾਹ, ਖ਼ਰਚਿਆਂ ਜਾਂ ਜਾਇਦਾਦ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਹੱਕ ਜਮਾ ਲੈਣਾ, ਹਰ ਛੋਟੇ ਖ਼ਰਚੇ ਲਈ ਪੈਸੇ ਮੰਗਣ ਅਤੇ ਸਵਾਲ-ਜਵਾਬ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨਾ ਆਰਥਿਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਲ-ਸੂਰਤ, ਕਰੀਅਰ, ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਘਰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਾਣੇ ਮਾਰਨਾ ਅਤੇ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿ "ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ", ਤੁਹਾਡੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਹਨ 'ਰੇਡ ਫਲੈਗਸ' (ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ)

ਲਵ ਬੰਬਿੰਗ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਬੇਰੁਖ਼ੀ: ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਹੱਦ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਿਆਰ ਜਤਾਉਣਾ ਅਤੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੇਣਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਚਾਨਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਜ੍ਹਾ ਦੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਨੁਕਸ ਕੱਢਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਣਾ।

ਸਹਿਮਤੀ ਨਾ ਲੈਣੀ: ਸਰੀਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣਾ ਜਾਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ 'ਨਾ' ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕਰਨਾ।

ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੋਂ ਭੱਜਣਾ: ਹਰ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਉਣਾ, ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਦੀ ਕਦੇ ਮਾਫ਼ੀ ਨਾ ਮੰਗਣਾ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਦ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ।

ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਅਪਮਾਨ: ਤੁਹਾਡੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਦਿਖਾਉਣਾ।

ਜੇਕਰ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?

ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਵਿਵਹਾਰ ਸੁਧਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੋਰ ਵਿਗੜਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ:

ਤੁਰੰਤ ਕਿਸੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਕਾਊਂਸਲਰ ਜਾਂ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ।

ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਨਾ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹੋ।

ਜੇਕਰ ਲੋੜ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਵੀ ਨਾ ਝਿਜਕੋ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਡੋਮੈਸਟਿਕ ਵਾਇਲੈਂਸ ਐਕਟ (ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਐਕਟ) ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।