ਲਿਵਰ ਦੀ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਸਰੀਰ ਦਾ 'ਸਿਸਟਮ ਫੇਲ੍ਹ', ਜ਼ਖਮ ਭਰਨ 'ਚ ਦੇਰੀ ਹੈ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡਾ ਲੱਛਣ
ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਲਿਵਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅੰਗ ਹੈ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਕੰਮ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਥੱਕਾ (clot) ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੈ।
Posted By Neha Diwan
Publish Date: Mon, 27 Apr 2026 10:28 AM (IST)
Updated Date: Mon, 27 Apr 2026 10:45 AM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਲਿਵਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅੰਗ ਹੈ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਕੰਮ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਥੱਕਾ (clot) ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ 'ਲਿਵਰ ਕੋਐਗੂਲੋਪੈਥੀ' (Liver Coagulopathy) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਲਿਵਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਲਿਵਰ ਖਰਾਬ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਖ਼ੂਨ ਵਹਿਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਲੇਵਾ ਸਥਿਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ:
ਭਾਰੀ ਖ਼ੂਨ ਵਹਿਣਾ: ਚੋਟ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਜਮਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਸਾਂ ਵਿੱਚ ਥੱਕੇ ਜੰਮਣਾ: ਖ਼ੂਨ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਤਲਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਨਸਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖ਼ੂਨ ਜੰਮ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ:
ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਕਮੀ: ਲਿਵਰ 'ਫਾਈਬਰਿਨੋਜਨ' ਅਤੇ 'ਪ੍ਰੋਥਰੋਮਬਿਨ' ਵਰਗੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਪਾਉਂਦਾ।
ਵਿਟਾਮਿਨ K ਦੀ ਘਾਟ: ਬਿਮਾਰ ਲਿਵਰ ਵਿਟਾਮਿਨ K ਨੂੰ ਸੋਖਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਖ਼ੂਨ ਜਮਾਉਣ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਪਲੇਟਲੈਟਸ ਦਾ ਡਿੱਗਣਾ: ਲਿਵਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਤਿੱਲੀ (Spleen) ਦਾ ਆਕਾਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਲੇਟਲੈਟਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਬਚਾਅ ਦੇ ਤਰੀਕੇ:
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਲਿਵਰ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਸਕਦੇ ਹੋ:
ਸੰਤੁਲਿਤ ਖ਼ੁਰਾਕ: ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਭੋਜਨ ਖਾਓ ਜੋ ਲਿਵਰ 'ਤੇ ਬੋਝ ਨਾ ਪਾਵੇ।
ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਦੂਰੀ: ਲਿਵਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸੇਵਨ ਬਿਲਕੁਲ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਓ।
ਟੀਕਾਕਰਨ: ਹੇਪੇਟਾਈਟਿਸ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਵਾਓ।
ਨਿਯਮਿਤ ਚੈੱਕਅਪ: ਲਿਵਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਰੂਟੀਨ ਟੈਸਟ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।