ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਐਸਟ੍ਰਾਡੀਓਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ, ਸੈਕਸ ਡਰਾਈਵ ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੂਡ ਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪੱਧਰ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੱਡੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਐਸਟ੍ਰਾਡੀਓਲ ਦਾ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਇਨਫਰਟੀਲਿਟੀ (ਬਾਂਝਪਨ) ਅਤੇ ਇਰੈਕਟਾਈਲ ਡਿਸਫੰਕਸ਼ਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਹਾਰਮੋਨਸ ਮੈਸੇਂਜਰ (ਸੁਨੇਹਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ) ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰੀਰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਨੀਂਦ, ਐਨਰਜੀ, ਤਣਾਅ ਦਾ ਪੱਧਰ, ਮੈਟਾਬੌਲਿਜ਼ਮ, ਸੈਕਸ ਡਰਾਈਵ ਤੇ ਹਾਰਟ ਹੈਲਥ ਵਰਗੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਾਰਮੋਨਸ ਇਕੱਲੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਕ ਟੀਮ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਮਰਦਾਂ 'ਚ ਸਿਰਫ਼ ਟੈਸਟੋਸਟੇਰੋਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਈ ਹੋਰ ਹਾਰਮੋਨਸ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰੱਖਣ 'ਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਓ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਾਰਮੋਨਸ ਬਾਰੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।
ਇਸ ਨੂੰ 'ਸਟਾਰ ਹਾਰਮੋਨ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਊਬਰਟੀ (ਜਵਾਨੀ) ਦੌਰਾਨ ਸਰੀਰਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਹ ਸੈਕਸ ਡਰਾਈਵ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਐਨਰਜੀ, ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਕਾਰਡੀਓਵੈਸਕੁਲਰ ਹੈਲਥ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦਗਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਧਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ (Bone Density) ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਹਾਰਮੋਨ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਐਸਟ੍ਰਾਡੀਓਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ, ਸੈਕਸ ਡਰਾਈਵ ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੂਡ ਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪੱਧਰ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੱਡੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਐਸਟ੍ਰਾਡੀਓਲ ਦਾ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਇਨਫਰਟੀਲਿਟੀ (ਬਾਂਝਪਨ) ਅਤੇ ਇਰੈਕਟਾਈਲ ਡਿਸਫੰਕਸ਼ਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਐਡਰੀਨਲ ਗਲੈਂਡ ਇਸ ਹਾਰਮੋਨ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਣ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟਸ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਆਮ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਰਟੀਸੋਲ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਹਾਈ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਇਹ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ:
ਇਸ ਹਾਰਮੋਨ ਦਾ ਅਸੰਤੁਲਨ ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਾਰਟ ਰੇਟ, ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ, ਪਾਚਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਹਾਰਮੋਨ ਵੀ ਐਡਰੀਨਲ ਗਲੈਂਡ 'ਚ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਐਨਰਜੀ, ਇਮਿਊਨਿਟੀ, ਮੂਡ ਅਤੇ ਬ੍ਰੇਨ ਫੰਕਸ਼ਨ ਲਈ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗੜਨ ਨਾਲ ਸੈਕਸ ਡਰਾਈਵ ਤੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਥਕਾਵਟ ਬਣੀ ਰਹੇ।
ਲੋਅ-ਸੈਕਸ ਡਰਾਈਵ ਜਾਂ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ 'ਚ ਬਦਲਾਅ।
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੂਡ ਬਦਲਣਾ (ਚਿੜਚਿੜਾਪਨ ਜਾਂ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ)।
ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ 'ਚ ਮੁਸ਼ਕਲ।
ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਇਕਾਗਰਤਾ ਦੀ ਕਮੀ।