ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਵੀ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ ਮੋਬਾਈਲ? ਜਾਣੋ ਅਚਾਨਕ ਹੱਥ 'ਚੋਂ ਕਿਉਂ ਛੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਫੋਨ? ਐਕਸਪਰਟ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਇਸ ਦਾ ਅਜੀਬ ਕਾਰਨ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਵੀ ਕਦੇ ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬਿਸਤਰ 'ਤੇ ਲੇਟ ਕੇ ਮੋਬਾਈਲ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਵੋ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭਾਰੀਆਂ ਹੋਣ ਲੱਗਣ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਫੋਨ ਸਿੱਧਾ ਤੁਹਾਡੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਆ ਡਿੱਗੇ? ਇਹ ਘਟਨਾ ਭਾਵੇਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਸਾ ਦੇਵੇ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਏ, ਪਰ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪ ਕਹਾਣੀ ਛੁਪੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਆਓ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਕੈਲਾਸ਼ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕੰਸਲਟੈਂਟ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀ, ਡਾ. ਸੀਮਾ ਜਮਵਾਲ ਤੋਂ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਨੀਂਦ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ (Nervous System) ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹਲਚਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਨੀਂਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ ਰਿਲੈਕਸ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਜਾਗਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਨੀਂਦ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੇਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਜੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸਾਡਾ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦਿਮਾਗ ਤੋਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਤੱਕ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਿਗਨਲ ਘੱਟ ਹੋਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਿਲੈਕਸ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕਿਉਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੁਹਾਡੀ ਪਕੜ

ਸਰੀਰ ਦੇ ਰਿਲੈਕਸ ਹੋਣ ਦੀ ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਉਂਗਲਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਫੋਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਪਕੜ ਢੀਲੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਸ਼ੋਰ ਮਚਾਏ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗੂੜ੍ਹੀ ਨੀਂਦ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਹੈ 'Hypnic Jerk' ਦਾ ਖੇਡ?

ਹੱਥ ਵਿੱਚੋਂ ਫੋਨ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ 'ਹਾਇਪਨਿਕ ਜਰਕ' (Hypnic Jerk), ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਸਲੀਪ ਸਟਾਰਟ' (Sleep Start) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੀਂਦ ਦੀ ਆਗੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਅਣਚਾਹੀ ਖਿੱਚ ਜਾਂ ਝਟਕੇ ਨੂੰ ਹੀ ਹਾਇਪਨਿਕ ਜਰਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਝਟਕੇ ਦੌਰਾਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਤੋਂ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਹੋਵੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੈਰ ਫਿਸਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣਾ ਸੰਤੁਲਨ ਗੁਆ ਬੈਠੇ ਹੋਵੋ।

ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ 'ਡਿੱਗਣ' ਦਾ ਧੋਖਾ

ਆਖਰ ਇਹ ਝਟਕਾ ਲੱਗਦਾ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਾਰਨ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਥਿਊਰੀ ਮੁਤਾਬਕ—ਜਦੋਂ ਸਾਡੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਢਿੱਲੀਆਂ ਪੈਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਉਲਝਣ (Confuse) ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਰਿਲੈਕਸੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ 'ਡਿੱਗਣ' ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਕਾਲਪਨਿਕ ਗਿਰਾਵਟ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਦਿਮਾਗ ਤੁਰੰਤ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਸਿਗਨਲ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇਸੇ ਹਰਕਤ (ਝਟਕੇ) ਦੇ ਕਾਰਨ ਫੋਨ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚੋਂ ਖਿਸਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਆਮ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਰਹਿਤ ਸਰੀਰਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ।

ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਝਟਕੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਡੀ ਨੀਂਦ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਟੁੱਟਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੋਰ ਅਸਧਾਰਨ ਹਰਕਤਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਿਊਰੋਲੋਜਿਸਟ (Neurologist) ਜਾਂ ਸਲੀਪ ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ (Sleep Specialist) ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਡਾ. ਸੀਮਾ ਜਮਵਾਲ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਫੋਨ ਡਿੱਗੇ, ਤਾਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਲਾਪਰਵਾਹ ਨਾ ਸਮਝੋ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਬਣਿਆ ਹੈ—ਯਾਨੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਸੁਲਾਉਣਾ।