ਹੰਟਾਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ Norovirus ਦਾ ਕਹਿਰ, 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਬਿਮਾਰ; ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ?

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਹੰਟਾਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਨੋਰੋਵਾਇਰਸ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ 'ਚ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਕਰੂਜ਼ ਸ਼ਿਪ (Cruise Ship) 'ਤੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਯਾਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਰੂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਬੀਮਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨੇ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਫਲੋਰੀਡਾ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ ਇਸ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਫੈਲੀ ਇਸ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਨੋਰੋਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੰਦ ਵਾਤਾਵਰਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਰੂਜ਼ ਸ਼ਿਪ, ਹੋਸਟਲ ਜਾਂ ਨਰਸਿੰਗ ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣੀਏ ਕਿ ਨੋਰੋਵਾਇਰਸ ਹੈ ਕੀ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਨੋਰੋਵਾਇਰਸ ਕੀ ਹੈ?

ਨੋਰੋਵਾਇਰਸ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਇਨਫੈਕਟਿਡ ਵਾਇਰਸ ਹੈ ਜੋ ਪੇਟ ਅਤੇ ਆਂਦਰਾਂ 'ਚ ਸੋਜ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਐਕਿਊਟ ਗੈਸਟਰੋਐਂਟਰਾਈਟਿਸ' (Acute Gastroenteritis) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ 'ਚ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਪੇਟ ਦਾ ਫਲੂ ਜਾਂ 'ਸਟਮਕ ਬੱਗ' (Stomach Bug) ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਾਧਾਰਨ ਫਲੂ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਨੋਰੋਵਾਇਰਸ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕਿਹੜੇ ਹਨ?

ਨੋਰੋਵਾਇਰਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੇ 12 ਤੋਂ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਲਗਾਤਾਰ ਉਲਟੀਆਂ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਜੀ ਮਿਚਲਾਉਣਾ, ਦਸਤ, ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਮਰੋੜ ਜਾਂ ਦਰਦ, ਹਲਕਾ ਬੁਖ਼ਾਰ, ਸਿਰਦਰਦ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ 2 ਤੋਂ 3 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਫੈਲਦਾ ਹੈ?

ਦੂਸ਼ਿਤ ਖਾਣਾ: ਜੇਕਰ ਇਨਫੈਕਟਿਡ ਵਿਅਕਤੀ ਨੰਗੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਛੂਹੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਖਾਣਾ ਅਜਿਹੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਜਿੱਥੇ ਵਾਇਰਸ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੀ-ਫੂਡ (Sea Food), ਜਿਵੇਂ- ਆਇਸਟਰ ਜਾਂ ਦੂਸ਼ਿਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਤੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵੀ ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।

ਦੂਸ਼ਿਤ ਸਤ੍ਹਾ: ਇਨਫੈਕਟਿਡ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਛੂਹੇ ਗਏ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਹੈਂਡਲ, ਰੇਲਿੰਗ ਜਾਂ ਕਾਊਂਟਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੱਥ ਮੂੰਹ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਣ ਨਾਲ ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਵਾ ਰਾਹੀਂ: ਇਨਫੈਕਟਿਡ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਉਲਟੀ ਦੇ ਡ੍ਰੌਪਲੇਟਸ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਕੇ ਸਤ੍ਹਾਵਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸਿੱਧੇ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ, ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੇ 2 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਵੀ ਇਨਫੈਕਟਿਡ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਫੈਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬਚਾਅ ਲਈ ਕੀ ਕਰੀਏ?

ਨੋਰੋਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਵੱਛਤਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਥਿਆਰ ਹੈ।

ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ: ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਾਬਣ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 20 ਸੈਕਿੰਡ ਤੱਕ ਹੱਥ ਧੋਵੋ।

ਖਾਣੇ ਦੀ ਸਵੱਛਤਾ: ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਵੋ। ਸੀ-ਫੂਡ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾ ਕੇ ਹੀ ਖਾਓ। ਕੱਚੇ ਜਾਂ ਅੱਧ-ਪੱਕੇ ਸੀ-ਫੂਡ ਨਾਲ ਨੋਰੋਵਾਇਰਸ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਤ੍ਹਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ: ਜੇਕਰ ਘਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਬੀਮਾਰ ਹੈ ਤਾਂ ਬਲੀਚ ਵਾਲੇ ਕਲੀਨਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਕੇ ਸਤ੍ਹਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ।

ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ: ਦੂਸ਼ਿਤ ਕੱਪੜਿਆਂ ਜਾਂ ਚਾਦਰਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਡਿਟਰਜੈਂਟ ਨਾਲ ਧੋਵੋ।

ਆਈਸੋਲੇਸ਼ਨ: ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਤਾਂ ਲੱਛਣ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਖਾਣਾ ਨਾ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੋ।