ਕਿਉਂ Stress Relief ਲਈ ਗੇਮਿੰਗ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ? ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਅਕਸਰ ਅਸੀਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਬੱਚੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਮੋਬਾਈਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੁਆਚੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਬੜੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ 'ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਆਦਤ' ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ 'ਰੁਕਮ ਕੈਪੀਟਲ' ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਰਿਪੋਰਟ, "ਜੇਨ ਅਲਫ਼ਾ ਡੀਕੋਡਿਡ: ਦ ਕੰਜ਼ਿਊਮਰ-ਬ੍ਰਾਂਡ ਡਾਇਨਾਮਿਕ", ਨੇ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲਤ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਇਸ ਸਟੱਡੀ ਮੁਤਾਬਕ, ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਜਾਂ ਫ਼ੋਨ ਨਾਲ ਚਿਪਕੇ ਰਹਿਣਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਜਾਂ ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਸਕੂਲ, ਟਿਊਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇੰਨੀ ਬੱਝੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਡਿਜੀਟਲ ਦੁਨੀਆ ਹੀ ਉਹ ਇਕਲੌਤੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਚਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਖੁਦ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਗੈਜੇਟਸ ਦੀ ਭਰਮਾਰ, ਪਰ ਆਜ਼ਾਦੀ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਪਹਿਰਾ

ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਕੋਲ ਡਿਜੀਟਲ ਟੂਲਜ਼ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ 73.5% ਬੱਚਿਆਂ ਕੋਲ ਆਪਣਾ ਨਿੱਜੀ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ ਹੈ ਅਤੇ 60.3% ਬੱਚੇ ਲੈਪਟਾਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਛੋਟ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ:

54% ਮਾਪੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੱਚਾ ਆਨਲਾਈਨ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ 29.6% ਅਕਸਰ ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਤੈਅ ਹੈ: 41% ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕ੍ਰੀਨ-ਟਾਈਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ 41% ਮਾਪੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਹੀ ਫ਼ੋਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਕਮਾਉਂਦੇ' ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 54% ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਓਟੀਟੀ (OTT) ਐਪਸ 'ਤੇ ਵੀ 'ਪੇਰੈਂਟਲ ਕੰਟਰੋਲ' ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਥਕਾਵਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?

ਇਸ ਸਟੱਡੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਜ੍ਹਾ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ 'ਟਿਊਸ਼ਨ' ਹੈ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੂੰ ਹੀ ਟਿਊਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇਸੇ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਗੇਮਿੰਗ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮ ਖੇਡਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਟਾਈਮਪਾਸ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਤਣਾਅ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਨੰਨ੍ਹੇ ਉਸਤਾਦ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਦੇ ਫੈਸਲੇ

ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਬੱਚੇ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ-ਨਾਪਸੰਦ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹਨ। ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਅਤੇ ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ ਵਰਗੀਆਂ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ 'ਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ 81% ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੁਣਦੇ ਹਨ। ਕੱਪੜੇ, ਖਿਡੌਣੇ ਅਤੇ ਸਨੈਕਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ 40 ਤੋਂ 46 ਫ਼ੀਸਦੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਬ੍ਰਾਂਡਸ ਦੀ ਚੰਗੀ ਖ਼ਾਸੀ ਸਮਝ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ "ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰੀਲ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਦੋਸਤ ਉਸ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।"

ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਸਮਝ

ਜੇਨ ਅਲਫ਼ਾ (Gen Alpha) ਦੇ ਬੱਚੇ ਆਰਥਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਰਟ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।

ਹਰ 10 ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 7 ਬੱਚੇ ਘਰ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਲਈ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

45% ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਕੇ ਕਮਾਉਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘੀ ਇੱਛਾ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੈਸਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਜੇ ਸਿੱਖ ਹੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਰਫ਼ 14% ਬੱਚੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਪਾਕਟ ਮਨੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਚਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਰਿਸਰਚ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ 'ਜੇਨ ਅਲਫ਼ਾ' ਬੱਚੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਹ ਬੱਸ ਆਪਣੇ ਰੂਟੀਨ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਖੁਦ ਦਾ ਸਪੇਸ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਂਡਸ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ 'ਆਦਤ' ਸਮਝਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਛਿਪੀ ਹੋਈ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਚਾਹਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।