ਕਮਰ ਦਰਦ ਨੂੰ ਹਲਕੇ 'ਚ ਨਾ ਲਓ! ਡਾਕਟਰ ਬੋਲੇ- ਜੇ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ, ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਖ਼ਤਰੇ 'ਚ ਹੈ ਤੁਹਾਡੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਦੇ ਹੀ ਕਮਰ ਵਿੱਚ ਜਕੜਨ ਜਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੱਠ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਅਕਸਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦਿਨ ਭਰ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬੈਠਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਮੰਨ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਹ ਐਂਕਿਲੋਜ਼ਿੰਗ ਸਪੌਂਡੀਲਾਈਟਿਸ (Ankylosing Spondylitis) ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਇਹ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਸੋਜਸ਼ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਡੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਆਖਿਰ ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ (diagnosis) ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਦੇਰੀ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਦੇ 5 ਵੱਡੇ ਕਾਰਨ

1. ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਕਮਰ ਦਰਦ ਸਮਝ ਲੈਣਾ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਦੇਰ ਨਾਲ ਫੜੇ ਜਾਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ। ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ ਸਮਝ ਕੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਟਾਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਕਾਸ਼ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਦੇ ਡਾ. ਆਸ਼ੀਸ਼ ਚੌਧਰੀ ਮੁਤਾਬਕ, "ਸਵੇਰੇ ਕਮਰ ਵਿੱਚ ਜਕੜਨ ਹੋਣਾ ਇਸ ਦਾ ਆਮ ਲੱਛਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਧਾਰਨ ਬੈਕ ਪੇਨ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।"

2. ਸਹੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਘਾਟ

ਭਾਰਤ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੂਮੇਟੋਲੋਜਿਸਟ (Rheumatologist) ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਮਰੀਜ਼ ਅਕਸਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਜਨਰਲ ਫਿਜ਼ੀਸ਼ੀਅਨ ਜਾਂ ਆਰਥੋਪੈਡਿਕ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਹੀ ਮਾਹਿਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ-ਪਹੁੰਚਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

3. ਜਾਂਚ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਐਡਵਾਂਸ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਘਾਟ

ਇਸ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਲਈ MRI ਅਤੇ HLA-B27 ਵਰਗੇ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਐਕਸ-ਰੇਅ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਅਕਸਰ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੈਸਟਾਂ ਦੇ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਹੀ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾ ਪਾਉਂਦੇ।

4. ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ

ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਵੱਖਰੇ ਜਾਂ ਹਲਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਆਮ ਦਰਦ ਜਾਂ 'ਹਾਰਮੋਨਲ ਬਦਲਾਅ' ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸਲ ਬਿਮਾਰੀ ਛਿਪ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

5. ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ

ਮਹਿੰਗੇ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਦੇ ਡਰੋਂ ਵੀ ਕਈ ਲੋਕ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।

ਦੇਰੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਖ਼ਤਰੇ?

ਜੇਕਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਬੇਹੱਦ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ:

ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਜਕੜਨ: ਤੁਹਾਡੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮੋੜਨ ਜਾਂ ਹਿੱਲਣ-ਜੁੱਲਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ: ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਹੱਡੀਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਦਿਲ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਹੈ ਸਲਾਹ?

ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਕਮਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਣ 'ਤੇ ਪਿੱਠ ਵਿੱਚ ਜਕੜਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਓ। ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਕ ਗੋਲੀਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤੁਰੰਤ ਇੱਕ ਸਹੀ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ (ਰੂਮੇਟੋਲੋਜਿਸਟ) ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਲਓ।