ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ’ਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਕਮੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਇਹ 5 ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ
ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਲਈ ‘ਬਿਲਡਿੰਗ ਬਲੌਕਸ’ (Building Blocks) ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਜਿਮ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਤੱਕ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਕਸਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣੀਏ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ
Posted By Anuradha Bains
Publish Date: Tue, 13 Jan 2026 01:02 PM (IST)
Updated Date: Tue, 13 Jan 2026 01:06 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਲਈ ‘ਬਿਲਡਿੰਗ ਬਲੌਕਸ’ (Building Blocks) ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਜਿਮ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਤੱਕ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਕਸਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣੀਏ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਲੱਛਣ (Protein Deficiency Symptoms) ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਤੁਹਾਡੀ ਉਮਰ, ਭਾਰ, ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ (Physical Activity) 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹੋ:
ਸਧਾਰਨ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ: ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਸਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਭਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੱਲੋ ਪਿੱਛੇ ਲਗਪਗ 0.8 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਭਾਰ 60 ਕਿੱਲੋ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਨ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 48 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਐਕਟਿਵ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ: ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਹਲਕੀ ਕਸਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਵਰਗੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਾਤਰਾ 1.1 ਤੋਂ 1.3 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੱਲੋ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਐਥਲੀਟ ਜਾਂ ਬਾਡੀ ਬਿਲਡਿੰਗ: ਭਾਰੀ ਕਸਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਮਾਤਰਾ 1.6 ਤੋਂ 2.2 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੱਲੋ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਗਰਭਵਤੀ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਵਾਂ: ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ (ਲਗਪਗ 20-25 ਗ੍ਰਾਮ ਵਾਧੂ) ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭੁੱਖ ਲੱਗਣਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ: ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਲੈਵਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭੁੱਖ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਜਾਂ ਹਾਈ-ਕੈਲੋਰੀ ਸਨੈਕਸ ਖਾਣ ਦੀ ਤੀਬਰ ਇੱਛਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ: ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਢਿੱਲੀਆਂ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਜਾਂ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਾਲਾਂ, ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਨਹੁੰਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ: ਸਾਡੇ ਵਾਲ, ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਨਹੁੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਮੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵਾਲ ਝੜਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਨਹੁੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਟੁੱਟਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਰੁੱਖੀ ਜਾਂ ਬੇਜਾਨ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬਿਮਾਰ ਪੈਣਾ: ਸਾਡੀ ਇਮਿਊਨਿਟੀ (ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ) ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਰਦੀ-ਜ਼ੁਕਾਮ ਜਾਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ।
ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਚਿੜਚਿੜਾਪਨ: ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਾ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਊਰਜਾ ਦਾ ਪੱਧਰ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਥਕਾਵਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਕਾਗਰਤਾ (Focus) ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਅਤੇ ਮੂਡ ਖਰਾਬ ਰਹਿਣ ਵਰਗੀਆਂ ਮਾਨਸਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।