ਦਰਅਸਲ, ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਰੁਕਣ ਕਾਰਨ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਦਿਲ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੋਜ 26 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ 'ਵਰਲਡ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਕਾਰਡੀਓਲੋਜੀ' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ।

ਵਿਕਾਸ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਲਖਨਊ: ਘੁਰਾੜਿਆਂ ਕਾਰਨ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨੀਂਦ ਟੁੱਟਦੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਸੌਂਦੇ ਸਮੇਂ ਨੱਕ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਹਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਘੁਰਾੜਿਆਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਆਮ ਗੱਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਨੀਂਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਖ਼ਰਾਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕਈ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿੰਗ ਜਾਰਜ ਮੈਡੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (KGMU) ਦੇ ਹਾਲੀਆ ਖੋਜ ਅਨੁਸਾਰ, ਘੁਰਾੜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਟ੍ਰੋਕ, ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ (Heart Attack) ਅਤੇ ਹਾਰਟ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੀ.ਓ.ਪੀ.ਡੀ. (COPD) ਅਤੇ ਫਾਈਬਰੋਸਿਸ ਦਾ ਜੋਖਮ ਵੀ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਤੱਕ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦਰਅਸਲ, ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਰੁਕਣ ਕਾਰਨ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਦਿਲ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੋਜ 26 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ 'ਵਰਲਡ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਕਾਰਡੀਓਲੋਜੀ' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ।
ਕਿੰਨੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ?
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 11 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਨੀਂਦ ਦੇ ਵਿਕਾਰ— ਅਬਸਟਰਕਟਿਵ ਸਲੀਪ ਐਪਨੀਆ (OSA) ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ। ਕੰਮਕਾਜੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 60 ਫ਼ੀਸਦੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 40 ਫ਼ੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਘੁਰਾੜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਐਪਨੀਆ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ 'ਪਲਮਨਰੀ ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ' (ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਧਮਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਰਕਤਚਾਪ) ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਲਮਨਰੀ ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ?
ਲੋਹੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਪ੍ਰੋ. ਅਜੇ ਵਰਮਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਲੀਪ ਐਪਨੀਆ ਦੌਰਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਸਾਹ ਕੁਝ ਸੈਕਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਰੁਕ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ 150 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 71.68 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪਲਮਨਰੀ ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹਾਰਟ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਜਿਹੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਈਕੋਕਾਰਡੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਲੀਪ ਐਪਨੀਆ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ:
ਮੋਟਾਪਾ: ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਗਰਦਨ ਦੀ ਚਰਬੀ।
ਸਰੀਰਕ ਬਣਤਰ: ਗਲੇ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਢਿੱਲਾ ਹੋਣਾ।
ਖ਼ਰਾਬ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ: ਗ਼ਲਤ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ।
ਉਮਰ ਅਤੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਾਰਨ।
ਬਚਾਅ ਦੇ ਤਰੀਕੇ:
ਪ੍ਰੋ. ਅਜੇ ਵਰਮਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ:
ਸਿਹਤਮੰਦ ਭਾਰ: ਭਾਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਕਸਰਤ ਕਰੋ।
ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ: ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ।
ਸੌਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ: ਪਿੱਠ ਦੇ ਭਾਰ ਸੌਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਰਵਟ ਲੈ ਕੇ ਸੌਣਾ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ।
CPAP ਮਸ਼ੀਨ: ਸਾਹ ਦੀ ਨਲੀ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸੀ.ਏ.ਪੀ.ਏ.ਪੀ. (CPAP) ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਇਲਾਜ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ: ਲਗਾਤਾਰ ਘੁਰਾੜੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।