ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਕਰੂਜ਼ ਸ਼ਿਪ 'ਤੇ Hantavirus ਦਾ ਕਹਿਰ: 3 ਦੀ ਮੌਤ, ਇਨਸਾਨਾਂ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ ਇਹ ਵਾਇਰਸ?
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ Hantavirus ਸੰਕਰਮਿਤ ਚੂਹਿਆਂ ਦੇ ਪਿਸ਼ਾਬ, ਮਲ ਜਾਂ ਲਾਰ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਹੈ।
Posted By Neha Diwan
Publish Date: Thu, 07 May 2026 01:06 PM (IST)
Updated Date: Thu, 07 May 2026 01:07 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਕਰੂਜ਼ ਸ਼ਿਪ MV Hondius 'ਤੇ Hantavirus ਦੇ ਆਊਟਬ੍ਰੇਕ (ਪ੍ਰਕੋਪ) ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਚੌਕਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਹੱਸਮਈ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਡੱਚ ਜੋੜੇ ਸਮੇਤ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਈ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰ ਹਨ।
ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕੀ ਸਿਹਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕੋਈ ਆਮ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲੱਭ (Rare) ਸਟ੍ਰੇਨ ਦਾ ਕਹਿਰ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ Hantavirus ਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਫੈਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਇਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਵਾਲਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਟ੍ਰੇਨ
Hantavirus ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੂਹਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਕਰੂਜ਼ ਸ਼ਿਪ ਤੋਂ ਕੱਢੇ ਗਏ ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ ਵਿੱਚ 'ਐਂਡੀਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਨ' (Andes strain) ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਖੋਜ ਇਸ ਲਈ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ Hantavirus ਦੀ ਇਹ ਇਕਲੌਤੀ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਇਨਸਾਨ ਤੋਂ ਇਨਸਾਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੁਣ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਫਲਾਈਟਾਂ, ਏਅਰਪੋਰਟਾਂ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 90 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਕੀ ਇਨਸਾਨ ਹੀ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ?
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ Hantavirus ਸੰਕਰਮਿਤ ਚੂਹਿਆਂ ਦੇ ਪਿਸ਼ਾਬ, ਮਲ ਜਾਂ ਲਾਰ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ 'ਐਂਡੀਜ਼ ਆਰਥੋHantavirus' ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ:
ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਇਨਸਾਨ ਤੋਂ ਇਨਸਾਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹਨ।
ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜਲੇ ਸੰਪਰਕ (Close Contact), ਜਿਵੇਂ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਜਾਂ ਇੱਕੋ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫੈਲਦਾ ਹੈ।
ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਟ੍ਰੇਨ ਸਰੀਰਕ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ (Body fluids) ਰਾਹੀਂ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਇਹ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਹਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਜਨਤਾ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਜੋਖਮ ਅਜੇ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ:
Hantavirus ਦਾ ਇਨਸਾਨ ਤੋਂ ਇਨਸਾਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਹੁਤ ਸੀਮਤ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਫੈਲਣ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੰਪਰਕ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਰੂਜ਼ ਵਰਗੀ ਸੀਮਤ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉੱਥੇ ਇਸ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧੇਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ?
Hantavirus ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਘਾਤਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਰੂਪ Hantavirus ਪਲਮਨਰੀ ਸਿੰਡਰੋਮ (HPS) ਹੈ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਫਲੂ ਵਰਗੇ ਆਮ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਾਹ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ (Respiratory failure) ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਹਨ:
ਤੇਜ਼ ਬੁਖ਼ਾਰ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ।
ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸਿਰਦਰਦ।
ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਵਧਣ 'ਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼।
ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ 40% ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਹੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਹੈ।