ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਵਧਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ (Food Security) ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਜਿਹੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਘੱਟ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਸਕਣ।

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਪੂਜਾ ਦੀ ਥਾਲੀ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਨੂੰ ਮਹਿਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਗੇਂਦੇ ਦਾ ਫੁੱਲ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਸਜਾਵਟ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ! ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਯਕੀਨ ਕਰੋਗੇ ਕਿ ਜਿਸ ਫੁੱਲ ਦੀ ਮਾਲਾ ਅਸੀਂ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਸੇ 'ਸਾਇੰਸ ਫਿਕਸ਼ਨ' ਵਰਗਾ ਜ਼ਰੂਰ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਰਿਸਰਚ ਨੇ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਖੂਬਸੂਰਤ ਫੁੱਲ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇੱਕ 'ਸੁਪਰਫੂਡ' ਬਣ ਕੇ ਸਾਡੀ ਡਾਈਨਿੰਗ ਟੇਬਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਨਵੀਂ ਰਿਸਰਚ?
'ACS ਫੂਡ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ' ਨਾਮਕ ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਖੋਜ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੁਣ ਗੇਂਦੇ ਦੇ ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ ਇੱਕ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਰਿਸਰਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਫੁੱਲ ਦੇ ਅਰਕ (extract) ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਸਮਰੱਥਾ ਛਿਪੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਓਹਲੇ ਸੀ।
ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ
ਰਿਸਰਚ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਗੇਂਦੇ ਦੇ ਫੁੱਲ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਨਤੀਜੇ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਗੇਂਦੇ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਿੱਚ 20% ਤੋਂ 27% ਤੱਕ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅਮੀਨੋ ਐਸਿਡ ਦਾ ਸਕੋਰ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਬਿਹਤਰ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਫੁੱਲ ਫੈਨੋਲਿਕਸ ਅਤੇ ਫਲੇਵੋਨੋਇਡਜ਼ ਵਰਗੇ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਫੂਡ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਸਟੇਨੇਬਲ ਫੂਡ ਦਾ ਇੱਕ ਆਪਸ਼ਨ
ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਵਧਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ (Food Security) ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਜਿਹੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਘੱਟ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਸਕਣ।
ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਘੱਟ ਸਰੋਤ: ਗੇਂਦੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਖਾਦ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ।
ਵੇਸਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ: ਅਕਸਰ ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕੂੜੇ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਧਦੀ ਮੰਗ: ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਕੀ ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਖਾਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਇੱਥੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਗੇਂਦੇ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਘਰ ਜਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਗੇਂਦੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਖਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਓ।
ਸਟੱਡੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੇਂਦੇ ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਲੈਣ ਲਈ ਖਾਸ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ ਇਸਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸਜਾਵਟ ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਲਈ ਉਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਹਤ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।