ਸਾਵਧਾਨ! ਮੀਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਵਧ ਸਕਦੈ ਖ਼ਤਰਾ; ਜਾਣੋ ਕਿਵੇਂ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਤੇ ਹਾਰਮੋਨ ਪਾਉਂਦੈ ਅਸਰ
ਅਕਸਰ ਅਸੀਂ ਮੀਨੋਪੌਜ਼ (ਮਾਹਵਾਰੀ ਦਾ ਬੰਦ ਹੋਣਾ) ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ "ਪੀਰੀਅਡਜ਼ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ" ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਯਾਨੀ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਕਨਿਕਾ ਬਤਰਾ ਮੋਦੀ (ਮੈਕਸ ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ, ਸਾਕਤ) ਅਨੁਸਾਰ, ਉਮਰ ਵਧਣ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ‘ਇਮਿਊਨੋਸੈਨੇਸੈਂਸ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Posted By Sunita
Publish Date: Sun, 25 Jan 2026 09:03 AM (IST)
Updated Date: Sun, 25 Jan 2026 09:05 AM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਅਕਸਰ ਅਸੀਂ ਮੀਨੋਪੌਜ਼ (ਮਾਹਵਾਰੀ ਦਾ ਬੰਦ ਹੋਣਾ) ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ "ਪੀਰੀਅਡਜ਼ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ" ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਯਾਨੀ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਕਨਿਕਾ ਬਤਰਾ ਮੋਦੀ (ਮੈਕਸ ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ, ਸਾਕਤ) ਅਨੁਸਾਰ, ਉਮਰ ਵਧਣ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ‘ਇਮਿਊਨੋਸੈਨੇਸੈਂਸ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਾਰਮੋਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਬਦਲਦਾ ਮਾਹੌਲ
ਮੀਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ (Estrogen) ਹਾਰਮੋਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਸਿਰਫ਼ ਮੂਡ ਜਾਂ ਹੱਡੀਆਂ 'ਤੇ ਹੀ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ, ਸਗੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਅੰਗਾਂ ਦੇ pH ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਗਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਵਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਲਈ HPV (ਐੱਚ.ਪੀ.ਵੀ.) ਵਰਗੇ ਸੰਕਰਮਣਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਅਤੇ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਦਾ ਸਬੰਧ
ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਅਚਾਨਕ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ 'ਹਾਈ-ਰਿਸਕ ਹਿਊਮਨ ਪੈਪਿਲੋਮਾਵਾਇਰਸ' (HPV) ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਡੀ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੀਨੋਪੌਜ਼ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਂਸਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਹਾਰਮੋਨਲ ਬਦਲਾਅ ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਪਨਪਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮੀਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਔਰਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨ?
ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਬੰਦ ਨਾ ਕਰੋ: ਪੀਰੀਅਡਜ਼ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜਾਂਚ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਪੈਪ ਸਮੀਅਰ (Pap Smear) ਅਤੇ HPV ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਰਹੋ।
ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ: ਮੀਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਲੀਡਿੰਗ ਹੋਣਾ, ਲਗਾਤਾਰ ਡਿਸਚਾਰਜ, ਪੇਡੂ (Pelvic) ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਵੇਲੇ ਦਰਦ ਹੋਣਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਓ।
ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ: ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ, ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ, ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ ਲਓ ਅਤੇ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚੋ।
ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗਿਣੇ-ਚੁਣੇ ਕੈਂਸਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਸਹੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਚਾਅ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ HPV ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਵਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੋ।