ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਦੇ ਇਲਾਜ 'ਚ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ: ਲੱਛਣ ਆਉਣ ਤੋਂ 20 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕੇਗੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਖੁਲਾਸਾ

PTI, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਵਰਗੀ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਜਾਨਲੇਵਾ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਉਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਣ ਤੋਂ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਜੀ ਹਾਂ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੈਡੀਕਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਦਿ ਲੈਂਸੇਟ' (The Lancet) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸਟੱਡੀ ਨੇ ਇਹ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਭਰਿਆ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਖੋਜ ਮੁਤਾਬਕ, ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖੂਨ ਦੀ ਜਾਂਚ (Blood Test) ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਲੁਕਵੇਂ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ।

ਆਓ ਸੌਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਮਝੀਏ ਕਿ ਇਹ ਨਵੀਂ ਰਿਸਰਚ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਇਹ ਨਵੀਂ ਖੋਜ?

ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੋਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਸਥਿਤ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ 'ਐਮੀਲੋਇਡ-ਬੀਟਾ' (Amyloid-beta) ਅਤੇ 'ਟਾਊ' (Tau) ਨਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਟ੍ਰੈਕ ਕਰਨਾ, ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਰੋਗ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਾਰਗਰ ਤਰੀਕਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ 1,350 ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਲਗਾਂ ਦੇ ਖੂਨ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਉਮਰ 61 ਸਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ (ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੀ ਕਮੀ) ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਬਲੱਡ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ?

ਰਿਸਰਚ ਦੌਰਾਨ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖੂਨ ਵਿੱਚ 'A42', 'A40' ਅਤੇ 'p-tau217' ਵਰਗੇ ਖ਼ਾਸ ਬਾਇਓਮਾਰਕਰਾਂ ਦਾ ਲੈਵਲ ਮਾਪਿਆ। ਨਤੀਜੇ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਸਨ, ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ 1,350 ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ (ਕੁੱਲ 86 ਲੋਕਾਂ) ਵਿੱਚ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਐਮੀਲੋਇਡ ਅਤੇ ਟਾਊ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾ ਪੱਧਰ 'ਹਾਈ ਕੱਟ-ਆਫ' ਲੈਵਲ 'ਤੇ ਮਿਲਿਆ।

ਸਟੱਡੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅੱਧਖੜ ਉਮਰ (Mid-life) ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਟਾਊ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵਰਗੇ ਬਾਇਓਮਾਰਕਰਾਂ ਦਾ ਲੈਵਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਬੌਧਿਕ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਰਹੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸਰ ਦਿਮਾਗ ਦੀ 'ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਸਪੀਡ' ਅਤੇ 'ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਟਿਵ ਫੰਕਸ਼ਨ' (ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ) 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹਨ ਇਹ ਪ੍ਰੋਟੀਨ?

ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਇੱਕ 'ਨਿਊਰੋਡੀਜਨਰੇਟਿਵ' ਸਥਿਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਡੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਸੋਚਣ-ਸਮਝਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਖੋਖਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਰੀਜ਼ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਆਮ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੇ ਹਨ ਦੁਸ਼ਮਣ?

ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਐਮੀਲੋਇਡ ਅਤੇ ਟਾਊ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਮੱਸਿਆ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ 'ਐਮੀਲੋਇਡ-ਬੀਟਾ ਪ੍ਰੋਟੀਨ' ਦੇ ਪਲੇਕ (Plaques) ਅਤੇ 'ਫਾਸਫੋਰੀਲੇਟਿਡ ਟਾਊ ਪ੍ਰੋਟੀਨ' ਦੇ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਗੁੱਛੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਲਈ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਜ਼ਹਿਰ ਕਾਰਨ ਦਿਮਾਗ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ (Cells) ਮਰਨ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਨਾਮ ਦੀ ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਸ ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਨੇ ਡਾਕਟਰੀ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਜਗਾਈਆਂ ਹਨ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਖੂਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਦੇ ਜੋਖਮ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਗੰਭੀਰ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗੀ।