ਤਰਬੂਜ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰਾ ਫਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਛਿਪਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਰਬੂਜ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਉੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਮਿੱਟੀ, ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੀਟਾਣੂਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਚਾਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਤਰਬੂਜ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਬਿਰਿਆਨੀ ਖਾਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਤਰਬੂਜ ਖਾ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਹੀ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਉਲਟੀਆਂ ਅਤੇ ਦਸਤ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੋਈ। ਹਾਲਤ ਵਿਗੜਨ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੀ ਜਾਨ ਨਹੀਂ ਬਚਾਈ ਜਾ ਸਕੀ।
ਇਸ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਤਰਬੂਜ ਜਾਨਲੇਵਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਇਸ ਨਾਲ ਇੰਨੀ ਗੰਭੀਰ ਫੂਡ ਪੋਇਜ਼ਨਿੰਗ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਜਵਾਬ ਜਾਣਨ ਲਈ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਸਥਿਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਕੰਸਲਟੈਂਟ (ਇੰਟਰਨਲ ਮੈਡੀਸਨ) ਡਾ. ਮੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਤਰਬੂਜ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ?
ਤਰਬੂਜ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰਾ ਫਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਛਿਪਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਰਬੂਜ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਉੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਮਿੱਟੀ, ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੀਟਾਣੂਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮੈਡੀਕਲ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਇਸ ਫਲ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਸਾਲਮੋਨੇਲਾ (Salmonella), ਈ. ਕੋਲੀ (E. coli) ਅਤੇ ਲਿਸਟੀਰੀਆ ਵਰਗੇ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਜਿਊਂਦੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਗੰਦੇ ਚਾਕੂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਧੋਤੇ ਤਰਬੂਜ ਕੱਟਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਛਿਲਕੇ ਤੋਂ ਫਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੱਟੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਰਬੂਜ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਫੂਡ ਪੋਇਜ਼ਨਿੰਗ ਦੇ ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਜੋਖਮ
ਤਰਬੂਜ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਫੂਡ ਪੋਇਜ਼ਨਿੰਗ ਦੇ ਲੱਛਣ ਆਮ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ:
ਦਸਤ ਅਤੇ ਉਲਟੀਆਂ
ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਅਤੇ ਮਰੋੜ
ਬੁਖਾਰ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ
"ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੱਟਣ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੇਕਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤਰਬੂਜ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।"— ਡਾ. ਮੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ, ਸੀਨੀਅਰ ਕੰਸਲਟੈਂਟ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਹਸਪਤਾਲ
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਹਲਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬੱਚਿਆਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ (ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ) ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਵਰਤੋ:
ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧੋਵੋ: ਤਰਬੂਜ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਛਿਲਕੇ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਵੋ।
ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਕੱਟੇ ਫਲ ਤੋਂ ਬਚੋ: ਧੁੱਪ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰੱਖੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਤਰਬੂਜ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ।
ਸਟੋਰੇਜ ਦਾ ਧਿਆਨ: ਤਰਬੂਜ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਫਰਿੱਜ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ। ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ 24 ਤੋਂ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਖਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬਰਤਨਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ: ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਫ਼ ਚਾਕੂ ਅਤੇ ਚੌਪਿੰਗ ਬੋਰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
ਸਿੱਟਾ: ਤਰਬੂਜ ਗਰਮੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਿਕਲਪ ਹੈ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ ਨਾਲ ਖਾਧਾ ਜਾਵੇ।