ਈਰਾਨ 'ਚ 'ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਮਾਡਲ' ਫੇਲ੍ਹ! ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੌਤਰਫਾ ਚੁਣੌਤੀਆਂ 'ਚ ਘਿਰਿਆ US; ਕਿਉਂ ਗਲਤ ਹੋਇਆ ਟਰੰਪ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਈਰਾਨ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਫ਼ੌਜੀ ਮੁਹਿੰਮ 'ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਐਪਿਕ ਫਿਊਰੀ' (Operation Epic Fury) ਦਾ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਟਰੰਪ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।

ਈਰਾਨ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖ਼ਾਮੇਨੇਈ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਫ਼ੌਜੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਬੰਬਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਜੰਗ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਭਰ ਰਹੀ ਸਥਿਤੀ, ਟਰੰਪ ਦੀਆਂ ਸੀਮਤ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਵੇਨੇਜ਼ੁਏਲਾ 'ਤੇ ਛਾਪਾ ਅਤੇ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ।

ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਲੰਬੀ ਫ਼ੌਜੀ ਮੁਹਿੰਮ

ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਸਥਿਤ ਜੌਨਸ ਹੌਪਕਿਨਜ਼ ਸਕੂਲ ਫਾਰ ਐਡਵਾਂਸਡ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੀ ਲੌਰਾ ਬਲੂਮੇਨਫੇਲਡ ਨੇ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਈਰਾਨ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੰਬੀ ਫ਼ੌਜੀ ਮੁਹਿੰਮ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਚਾਰੇ, ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਮੱਧਕਾਲੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ।"

ਸਮਾਚਾਰ ਏਜੰਸੀ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਟਰੰਪ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ- "ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੌਕਸੀਜ਼ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ।" ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਅੰਤਿਮ ਟੀਚਿਆਂ ਜਾਂ ਜਿੱਤ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਲੰਬਾ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ ਸੰਘਰਸ਼ ਤਾਂ...

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫ਼ੌਜੀ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਟਰੰਪ ਦੇ MAGA ਸਮਰਥਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਜੰਗ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਲੰਬਾ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸਮਰਥਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

MAGA ਸਮਰਥਕ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ- ਇੱਕ ਉਹ ਜੋ ਨਵੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਨਾ ਛੇੜਨ ਦੇ ਵਾਅਦਿਆਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਉਹ ਜੋ ਟਰੰਪ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਹਨ।

ਇਜ਼ਰਾਈਲ-ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਤਣਾਅ

ਇਜ਼ਰਾਈਲ-ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਇਹ ਤਣਾਅ ਈਰਾਨ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਫ਼ੌਜੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਲੈਬਨਾਨ ਦੇ ਹਿਜ਼ਬੁੱਲਾ ਮਿਲਸ਼ੀਆ ਨੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੋਰਚਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਤਹਿਰਾਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੇਖਾਂਕਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਟਰੰਪ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਕਿਉਂ ਹੈ ਗਲਤ?

ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਗਲਤ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਈਰਾਨ ਮੁਹਿੰਮ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ- ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਿਕੋਲਸ ਮਾਦੁਰੋ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਲੰਬੀ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਤੇਲ ਸਰੋਤਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਈਰਾਨ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਲਚਕੀਲਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਵਸਥਾ ਕਾਫ਼ੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਮੇਨੇਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੀਨੀਅਰ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਈਰਾਨ ਨੇ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉੱਠ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਮੌਜੂਦਾ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੋਰ ਵੀ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਬੇਨ ਹੌਜਿਸ ਨੇ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਆਪਕ ਰਣਨੀਤੀ ਅਜੇ ਵੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਰਣਨੀਤਕ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।"

ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ 'ਤੇ ਕੀ ਪਵੇਗਾ ਫ਼ਰਕ?

ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਤਣਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਈਰਾਨ ਨੇ ਟੈਂਕਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਘਨ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਆਰਥਿਕ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਆਸ਼ੰਕਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਅਮਰੀਕੀ, ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਬੰਦ ਰਹਿਣਗੇ।

ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਕੌਂਸਲ ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਲਿਪਸਕੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਲਈ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਦਾ ਬਿੰਦੂ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੁਮਾਨ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।"