ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ F-35 ਫਾਈਟਰ ਜੈੱਟ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦੈ 'ਅਜਿੱਤ', ਫਿਰ ਵੀ ਈਰਾਨ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ ਨਿਸ਼ਾਨਾ?
F-35 ਦੀ ਸਟੈਲਥ ਸਮਰੱਥਾ ਰਡਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਫੇਲ੍ਹ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਆਪਣੇ ਹੀਟ ਸਿਗਨੇਚਰ (Heat Signature) ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਈਰਾਨ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਰਡਾਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੈਸਿਵ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਸੈਂਸਰਾਂ (Passive Infrared Sensors) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Publish Date: Sat, 21 Mar 2026 10:06 AM (IST)
Updated Date: Sat, 21 Mar 2026 10:08 AM (IST)
ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ F-35 ਫਾਈਟਰ ਜੈੱਟ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਨਤ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ (5th Generation) ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡੇਗਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਹਿੱਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ F-35 ਦੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸ 'ਤੇ ਹੋਏ ਕਥਿਤ ਹਮਲੇ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਪਹਿਲੂ।
ਸਟੈਲਥ ਤਕਨੀਕ (Stealth Technology): ਇਸ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਮਟੀਰੀਅਲ ਇਸ ਨੂੰ ਰਡਾਰ ਦੀ ਪਕੜ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸੈਂਸਰ ਫਿਊਜ਼ਨ: ਇਹ ਰਡਾਰ, ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਸੈਂਸਰ ਅਤੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਪਾਇਲਟ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦੀ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਤਸਵੀਰ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹਥਿਆਰ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਬੰਬਾਂ ਲਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਹਾਰਡਪੁਆਇੰਟਸ ਹਨ।
ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੇਰੀਐਂਟ (Variants)
F-35A: ਆਮ ਉਡਾਣ ਅਤੇ ਲੈਂਡਿੰਗ (ਕੀਮਤ: ₹670 ਕਰੋੜ)।
F-35B: ਲੰਬਕਾਰੀ (Vertical) ਉਡਾਣ ਅਤੇ ਲੈਂਡਿੰਗ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ (ਕੀਮਤ: ₹960 ਕਰੋੜ)।
F-35C: ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਕੈਰੀਅਰ ਤੋਂ ਸੰਚਾਲਿਤ (ਕੀਮਤ: ₹920 ਕਰੋੜ)।
ਈਰਾਨ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ ਨਿਸ਼ਾਨਾ?
F-35 ਦੀ ਸਟੈਲਥ ਸਮਰੱਥਾ ਰਡਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਫੇਲ੍ਹ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਆਪਣੇ ਹੀਟ ਸਿਗਨੇਚਰ (Heat Signature) ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਈਰਾਨ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਰਡਾਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੈਸਿਵ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਸੈਂਸਰਾਂ (Passive Infrared Sensors) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਰੇਡੀਓ ਸਿਗਨਲ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ 'ਰਡਾਰ-ਵਾਰਨਿੰਗ ਰਿਸੀਵਰ' ਨੂੰ ਹਮਲੇ ਦੀ ਕੋਈ ਚਿਤਾਵਨੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਈਰਾਨ ਨੇ ਇਸ ਹਮਲੇ ਲਈ 'ਲੋਇਟਰਿੰਗ ਮਿਊਨੀਸ਼ਨ 358' (Loitering Munition 358) ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।