ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਖੌਫ਼ ਦਾ ਮਾਹੌਲ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ 12 ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਤਾਂ ਕੀ ਬੋਲਿਆ ਪਾਕਿਸਤਾਨ?

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ : ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ 'ਚ ਰਣਨੀਤਕ ਸੰਤੁਲਨ ਤੇ ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗਲੋਬਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੰਸਥਾ 'ਸਟਾਕਹੋਮ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀਸ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ' (ਸਿਪਰੀ - SIPRI) ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਤਰਥੱਲੀ ਮਚ ਗਈ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ 'ਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਟਾਕਪਾਈਲ 'ਚ ਰੱਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨਲ ਮੋਡ 'ਚ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਇਸ ਖੁਲਾਸੇ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਬੇਹੱਦ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਬਿਆਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਰਮਾਣੂ ਤਾਕਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਘਾਤਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਚਾਂ 'ਤੇ ਗਿੜਗਿੜਾਇਆ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ

ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਸ ਵਧਦੀ ਫੌਜੀ ਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਘਬਰਾਏ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਹੁਣ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅਮੀਰ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅੱਗੇ ਗੁਹਾਰ ਲਗਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਉੱਨਤ ਰੱਖਿਆ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਹਥਿਆਰ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ।

ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਹ ਆਧੁਨਿਕ ਹੁੰਦੀ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ 'ਚ ਰਣਨੀਤਕ ਸਥਿਰਤਾ ਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਗਾੜ ਦੇਵੇਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰੱਖਿਆ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇਹ ਬਿਆਨ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰੱਖਿਆ ਬਜਟ 'ਚ ਲਗਾਤਾਰ ਪੱਛੜਣ ਦੀ ਹਤਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ 'ਨੋ ਫਸਟ ਯੂਜ਼' (No First Use) ਦੀ ਨੀਤੀ 'ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਡਿਪਲੋਏ ਕੀਤੇ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਵਾਰਹੈੱਡ

ਸਿਪਰੀ ਮੁਤਾਬਕ, ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਲਗਪਗ 190 ਪਰਮਾਣੂ ਵਾਰਹੈੱਡ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ 190 ਵਾਰਹੈੱਡਸ 'ਚੋਂ 12 ਨੂੰ ਆਪਰੇਸ਼ਨਲ ਰੂਪ 'ਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ 'ਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਗਲੋਬਲ ਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਨਾ ਦੇਖ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਗਰਮ ਫੌਜੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਕੇਂਦਰੀ ਕੰਟਰੋਲ 'ਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਭੰਡਾਰਨ 'ਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰ ਕੇ ਜਨਤਕ ਰੂਪ 'ਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਰਣਨੀਤਕ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਤੇ ਬਦਲਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਰੁਖ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ 'ਕੈਨਿਸਟਰਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ' (Canisterization) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਡੂੰਘੀ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਈ ਹੈ।

ਕੀ ਹੈ ਕੈਨਿਸਟਰਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ?

ਕੈਨਿਸਟਰਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਅਜਿਹੀ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਰਮਾਣੂ ਵਾਰਹੈੱਡ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਸੀਲਬੰਦ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੰਟੇਨਰ 'ਚ ਫਿੱਟ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੇ ਖਤਰਿਆਂ ਤੋਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਯੁੱਧ ਵਰਗੀ ਸਥਿਤੀ 'ਚ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮੇਂ 'ਚ ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਾਗਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਰਮਾਣੂ-ਸਮਰੱਥ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਜ਼ਰੀਏ ਸਮੁੰਦਰ ਅਧਾਰਤ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਤੇ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਇੰਟਰਕੌਂਟੀਨੈਂਟਲ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ (ICBM) ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ, ਹਵਾ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤਿੰਨਾਂ ਮੋਰਚਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰਮਾਣੂ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਪੱਕ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦੌੜ 'ਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਪਛਾੜਿਆ

ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ 'ਚ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ 'ਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੈ। ਸਿਪਰੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੀਨ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਵੱਧ ਕੇ 620 ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਨੇ ਵੀ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭਾਰੀ ਬੜ੍ਹਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਹੁਣ 190 ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਹਥਿਆਰ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 12 ਵਾਰਹੈੱਡ ਆਪਰੇਸ਼ਨਲ ਮੋਡ 'ਚ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਟਾਕ 'ਚ ਕੋਈ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਾਕਿ ਕੋਲ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ 170 ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਵਾਰਹੈੱਡ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕੋਲ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ ਪਰ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਰਣਨੀਤਕ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਜ਼ਮੀਨ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤਿੰਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਦਾਗਣ ਦੀ ਅਚੂਕ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕੋਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।