ਇੱਕ ਮਸ਼ਰੂਮ, ਅਜੀਬ ਜਿਹਾ ਨਸ਼ਾ ਤੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਅਸਰ... ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿਖਦੇ ਹਨ ਉੱਡਦੇ ਹੋਏ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਲੋਕ

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਚੀਨ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਲੈ ਕੇ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਪਰੀਆਂ ਵਰਗੇ ਲੋਕ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਫਰਨੀਚਰ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਦਿਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਕੋਈ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਮਸ਼ਰੂਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸੱਚੀ ਅਤੇ ਰਹੱਸਮਈ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਸ਼ਰੂਮ ਦਾ ਨਾਂ ਲਾਨਮਾਓਆ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕਾ (Lanmaoa asiatica) ਹੈ। ਇਹ ਮਸ਼ਰੂਮ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈਨ (ਚੀਲ) ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਉੱਗਦਾ ਹੈ।

ਚੀਨ ਦੇ ਯੁੰਨਾਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਸ਼ਰੂਮ ਜੂਨ ਤੋਂ ਅਗਸਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਦਾ ਹੈ, ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਦੇ ਮੇਨੂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੁਆਦੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾ ਕੇ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਅੱਧ-ਪੱਕਿਆ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ 'ਹੈਲੂਸੀਨੇਸ਼ਨ' ਯਾਨੀ ਭਰਮ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਭਰਮ?

ਯੁੰਨਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਰੂਮ ਹਾਟ-ਪਾਟ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵਿੱਚ ਵੇਟਰ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 15 ਮਿੰਟ ਦਾ ਟਾਈਮਰ ਵੀ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਟਾਈਮਰ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖਾਣ 'ਤੇ ਛੋਟੇ ਲੋਕ ਦਿਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਯੂਟਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਖੋਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਾਲਿਨ ਡੋਮਨਾਉਰ ਇਸ ਮਸ਼ਰੂਮ 'ਤੇ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਰਹੱਸ ਹੈ।

ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦਰਜ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਮਾਮਲੇ

1991 ਵਿੱਚ ਚਾਈਨੀਜ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਯੁੰਨਾਨ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ 'ਲਿਲੀਪੁਟੀਅਨ ਹੈਲੂਸੀਨੇਸ਼ਨ' (Lilliputian hallucinations) ਹੋਏ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਇਨਸਾਨ, ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਕਾਲਪਨਿਕ ਜੀਵ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਾ। ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਛੋਟੇ ਲੋਕ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿਖਦੇ ਸਨ—ਕੱਪੜਿਆਂ 'ਤੇ, ਭਾਂਡਿਆਂ 'ਤੇ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਨ 'ਤੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਸਾਫ਼।

ਹਾਲ ਹੀ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਕੀ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ?

2015 ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਸ਼ਰੂਮ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 2023 ਵਿੱਚ ਕਾਲਿਨ ਖ਼ੁਦ ਯੂਨਾਨ ਗਏ ਅਤੇ ਲੈਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਜੀਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। ਚੂਹਿਆਂ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਟੈਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹੀ ਅਸਰ ਦਿਖਿਆ—ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਜ਼ ਉਤੇਜਨਾ, ਫਿਰ ਸੁਸਤੀ। ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਗੁਲਾਬੀ ਮਸ਼ਰੂਮ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਲਾਲ ਮਸ਼ਰੂਮ ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਟੈਸਟ ਤੋਂ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹਨ।

ਅਸਰ ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?

ਇਸ ਮਸ਼ਰੂਮ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਭਰਮ 12 ਤੋਂ 24 ਘੰਟੇ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਜਾਂ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਚੱਕਰ ਆਉਣੇ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਰਗੇ ਸਾਈਡ ਇਫੈਕਟਸ ਕਾਰਨ ਕਾਲਿਨ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੱਚਾ ਮਸ਼ਰੂਮ ਨਹੀਂ ਚੱਖਿਆ।

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਸ਼ਰੂਮ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਭਰਮ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਿਰਫ਼ 5% ਫੰਗਸ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਹੀ ਪਛਾਣ ਹੋ ਸਕੀ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਛੁਪਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।