ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਕੱਢੀ ਆਕਸੀਜਨ... ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਕਰ ਦਿਖਾਇਆ ਅਜਿਹਾ ਕਾਰਨਾਮਾ, NASA ਵੀ ਹੈਰਾਨ

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਅਮਰੀਕੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਜੈਫ ਬੇਜੋਸ ਦੀ ਕੰਪਨੀ 'ਬਲੂ ਓਰਿਜਿਨ' (Blue Origin) ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਬਲੂ ਓਰਿਜਿਨ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਧੂੜ ਵਿੱਚੋਂ ਆਕਸੀਜਨ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਨਸਾਨੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਬੇਜੋਸ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਮਿੱਟੀ 'ਰੈਗੋਲਿਥ' ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਪਲਾਈ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਜੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਆਕਸੀਜਨ

ਬਲੂ ਓਰਿਜਿਨ ਨੇ 'ਮੋਲਟਨ ਰੈਗੋਲਿਥ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਿਸਿਸ' (Molten Regolith Electrolysis) ਨਾਮਕ ਤਕਨੀਕ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਨਾਸਾ (NASA) ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਪੇਸ ਏਜੰਸੀ ਵੀ ਇਸ 'ਤੇ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਗਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਤਰਲ (Liquid) ਨਹੀਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀ। ਪਿਘਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਕਰੰਟ ਲੰਘਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਕਸੀਜਨ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕੈਮੀਕਲ ਬਾਂਡ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਨਾਲ ਆਕਸੀਜਨ ਗੈਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਲੈਬ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਅਸਲ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਬਲੂ ਓਰਿਜਿਨ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸਿਸਟਮ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਹੀ ਸਥਾਨਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।

ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੋ ਰਹੀ ਖੋਜ

ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 40 ਤੋਂ 45 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਲੀਕਾ, ਆਇਰਨ ਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਆਕਸਾਈਡ ਵਰਗੇ ਖਣਿਜਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫਸੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਊਰਜਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਰੈਗੋਲਿਥ ਨੂੰ 1600 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਤੱਕ ਗਰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਿਸਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਸੋਲਰ ਪੈਨਲ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਆਕਸੀਜਨ ਕੱਢਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਮਾਨ ਲੋਹਾ, ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਅਤੇ ਸਿਲੀਕਾਨ ਵਰਗੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਸੰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਆਕਸੀਜਨ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ ਸੌਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ।