ਕੌਣ ਹਨ ਮੋਜਤਬਾ ਖ਼ਾਮੇਨੇਈ? ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਇਰਾਨ ਦੀ ਕਮਾਨ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ 'ਚ ਹੈ ਅਰਬਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖ਼ਾਮੇਨੇਈ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 88 ਮੈਂਬਰੀ 'ਅਸੈਂਬਲੀ ਆਫ਼ ਐਕਸਪਰਟਸ' ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਮੋਜਤਬਾ ਹੁਸੈਨੀ ਖ਼ਾਮੇਨੇਈ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਚੁਣ ਲਿਆ ਹੈ।

ਮੋਜਤਬਾ ਕੌਣ ਹਨ?

1969 ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹਦ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਮੋਜਤਬਾ ਦਾ ਬਚਪਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੁਜ਼ਰਿਆ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਰਜ਼ਾ ਪਹਿਲਵੀ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਸਨ। 1979 ਦੀ ਇਸਲਾਮੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ।

ਤੇਹਰਾਨ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੋਜਤਬਾ ਨੇ ਅਲਾਵੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਕੋਮ' ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਪਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਮਦਰੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ 'ਅਯਾਤੁੱਲਾ' ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ।

ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਰਹੇ

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੋਜਤਬਾ ਨੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਅਹੁਦਾ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਪਰ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ 'ਗੇਟਕੀਪਰ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਸਲਾਮੀ ਰਿਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰ (IRGC) ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੰਧਾਂ ਕਾਰਨ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ: 2019 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਮੋਜਤਬਾ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਸਨ। ਇਲਜ਼ਾਮ ਸੀ ਕਿ ਅਲੀ ਖ਼ਾਮੇਨੇਈ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁਝ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।

ਅਰਬਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ: ਬਲੂਮਬਰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਮੋਜਤਬਾ ਕੋਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰ ਲਗਾਏ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸਾਮਰਾਜ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।

ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹਿਸ

ਇਰਾਨ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਮੁਤਾਬਕ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਅਹੁਦਾ ਉੱਚਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਸੌਂਪਣਾ ਇਰਾਨ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਉਸ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ 'ਵੰਸ਼ਵਾਦ' (Hereditary Rule) ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।