ਸਿਰਫ਼ ਤੇਲ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੋਰਮੁਜ਼, 100 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਢਿਡ ਵੀ ਭਰਦੈ; ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕੀ ਪਿਆ ਅਸਰ?

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਈਰਾਨ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਦਾ ਅਸਰ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਲ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ (Strait of Hormuz) ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਿਆਂ 'ਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਕਰੀਬ 20% ਤੇਲ ਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਰਸਤਾ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਖਾਣੇ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਵੀ ਮੁੱਖ ਜ਼ਰੀਆ ਹੈ। ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਜਿਵੇਂ ਸਊਦੀ ਅਰਬ, ਯੂਏਈ (UAE) ਅਤੇ ਕਤਰ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਾਣਾ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਖਾਣੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ 'ਤੇ ਅਸਰ

ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਮੌਸਮ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਖੇਤੀ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਬਾਹਰੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਊਦੀ ਅਰਬ ਆਪਣੀਆਂ 80% ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਾਧ ਲੋੜਾਂ ਦਰਾਮਦ (Import) ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਯੂਏਈ ਕਰੀਬ 90% ਅਤੇ ਕਤਰ ਲਗਪਗ 98% ਖਾਣਾ ਬਾਹਰੋਂ ਮੰਗਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਰਾਕ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤਕ ਇਸੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।

ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਲਗਪਗ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਖਾਣੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੂਜੇ ਰਸਤੇ ਲੱਭ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਰਸਤੇ ਮਹਿੰਗੇ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।

ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਤੇ ਲਾਗਤ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ

ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ 'ਚ ਕਈ ਜਹਾਜ਼ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਡਰੋਂ ਇਸ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨ ਤੋਂ ਬਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਵੀ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੋਖ਼ਮ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਖਾਧ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਕੰਟੇਨਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਕੋਈ ਤੈਅ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੀਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਲਾਗਤ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੰਟੇਨਰ 'ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਡਾਲਰਾਂ ਦਾ ਵਾਧੂ ਖ਼ਰਚ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਗਾਹਕਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ 'ਤੇ ਅਸਰ

ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ 20% ਤਕ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵੀ ਘੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਏਅਰ ਕਾਰਗੋ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦੁਬਈ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤਕ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ।

ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਸਥਿਤੀ

ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨਵੇਂ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਓਮਾਨ ਅਤੇ ਯੂਏਈ ਨੇ ਨਵਾਂ ਕੋਰੀਡੋਰ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਸਪਲਾਈ ਆਮ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇਗੀ।