40 ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰ 'ਚ ਵਿਛੀਆਂ ਸੁਰੰਗਾਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਖ਼ਾਤਮਾ, MH-53E ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਦੀ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕੀ ਨੌਸੈਨਾ ਤੋਂ ਹੋਵੇਗੀ ਵਿਦਾਈ

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਮਿਡਲ ਈਸਟ (ਮੱਧ ਪੂਰਬ) ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ (Strait of Hormuz) ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗਾਂ ਵਿਛਾ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗਾਂ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਖ਼ਾਤਮਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

US ਨੌਸੈਨਾ ਦਾ ਇਹਨਾਂ ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗਾਂ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਇਸ ਸਮੇਂ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਆਪਣੀ 40 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ (Service) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਿਟਾਇਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

MH-53E ਸੀ ਡਰੈਗਨ

ਅਮਰੀਕੀ ਨੇਵੀ ਦਾ MH-53E 'ਸੀ ਡਰੈਗਨ' ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਰੀਬ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ 'ਏਅਰਬੋਰਨ ਮਾਈਨ ਕਾਊਂਟਰਮੇਜ਼ਰ' (ਹਵਾ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੇ) ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਹ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਸ਼ਿਪਿੰਗ (ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ) ਅਤੇ ਮਿਲਟਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗਾਂ (ਨੇਵਲ ਮਾਈਨਜ਼) ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਅਤੇ ਬੇਅਸਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰੱਥ ਹੈ।

ਇਹ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸੈਂਸਰ ਅਤੇ ਮਾਈਨ ਕਾਊਂਟਰਮੇਜ਼ਰ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਮਾਈਨਜ਼ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮਾਈਨਫੀਲਡਸ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਈਨਜ਼ ਨੂੰ ਬੇਅਸਰ ਕਰਨ ਦੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਮਾਈਨ-ਹੰਟਿੰਗ ਸਲੇਜ (Mine-hunting sledge) ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਕਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। 'ਸੀ ਡਰੈਗਨ' ਦੀ ਇਸੇ ਸਮਰੱਥਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਏਅਰਬੋਰਨ ਮਾਈਨ-ਕਲੀਅਰਿੰਗ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਕੀ-ਕੀ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ?

MH-53E ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 99 ਫੁੱਟ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਬਾਡੀ ਹੀ 73 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੰਬੀ ਹੈ। 28 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੱਚੇ ਇਸ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਦਾ ਅਧਿਕਤਮ ਵਜ਼ਨ ਕਰੀਬ 70,000 ਪੌਂਡ ਹੈ।

ਇਸ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਜਨਰਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ (General Electric) T64-GE-419 ਟਰਬੋਸ਼ਾਫਟ ਇੰਜਣਾਂ ਤੋਂ ਪਾਵਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਲਗਭਗ 4,750 ਸ਼ਾਫਟ ਹਾਰਸਪਾਵਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੰਜਣ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਪੇਲੋਡ (ਵਜ਼ਨ) ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਖਾਸ ਮਾਈਨ ਕਾਊਂਟਰਮੇਜ਼ਰ ਸਿਸਟਮ ਖਿੱਚਦੇ ਸਮੇਂ ਲਗਭਗ 150 ਨੌਟਸ (ਕਰੀਬ 278 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ) ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਉੱਡਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।

MH-53E ਸੀ ਡਰੈਗਨ ਮਾਈਨ ਵਾਰਫੇਅਰ (ਸੁਰੰਗ ਜੰਗ) ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰੀ ਸਾਮਾਨ ਚੁੱਕਣ ਅਤੇ ਵਰਟੀਕਲ ਆਨਬੋਰਡ ਡਿਲੀਵਰੀ (VOD) ਵਰਗੇ ਮਿਸ਼ਨ ਵੀ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਤੱਟ 'ਤੇ ਬਣੇ ਬੇਸਾਂ (ਠਿਕਾਣਿਆਂ) ਵਿਚਕਾਰ ਸੈਨਿਕਾਂ, ਗੱਡੀਆਂ, ਉਪਕਰਣਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ-ਲਿਜਾਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਮਰੱਥ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕੀ ਨੇਵੀ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ MH-53E ਨੂੰ ਰਿਟਾਇਰ?

ਆਪਣੀਆਂ ਖਾਸ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, 'ਸੀ ਡਰੈਗਨ' ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਨੇਵੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਟਾਉਂਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨੇਵੀ ਆਪਣੀ ਮਾਈਨ ਵਾਰਫੇਅਰ ਫੋਰਸ (ਸਮੁੰਦਰੀ ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਾਲੀ ਫੋਰਸ) ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਨੇਵੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ ਕਿ MH-53E ਜੋ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਕਈ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ MH-60S ਸੀਹੌਕ (Seahawk) ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ ਤੋਂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਡਵਾਂਸਡ ਮਾਈਨ ਕਾਊਂਟਰਮੇਜ਼ਰ ਸਿਸਟਮ, ਬਿਨਾਂ ਕਰੂ (ਮਾਨਵ ਰਹਿਤ) ਵਾਲੇ ਅੰਡਰਵਾਟਰ ਵ੍ਹੀਕਲਸ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਰੂ ਵਾਲੇ ਸਰਫੇਸ ਵੈਸਲਸ (ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ) ਦਾ ਸਪੋਰਟ ਮਿਲੇ। ਅਮਰੀਕੀ ਨੌਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਸੈਨਾ ਆਟੋਨੋਮਸ (ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ/ਰੋਬੋਟਿਕ) ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਟਡ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।

ਸੀ-ਡਰੈਗਨ ਨੂੰ ਰਿਟਾਇਰ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵਿਵਾਦ

ਅਮਰੀਕੀ ਨੌਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਵਾਦ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਡਿਫੈਂਸ ਐਨਾਲਿਸਟਾਂ (ਰੱਖਿਆ ਮਾਹਰਾਂ) ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਆਪਰੇਟਰਾਂ ਨੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਨਵੇਂ ਸਿਸਟਮ, ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਸੰਘਰਸ਼ (ਜੰਗ) ਦੌਰਾਨ 'ਸੀ ਡਰੈਗਨ' ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਮਾਈਨਫੀਲਡ (ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ) ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕਰ ਸਕਣਗੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।

ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, MH-53E ਹੁਣ ਤੱਕ ਬਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕਾਬਲ ਏਅਰਬੋਰਨ ਮਾਈਨ ਕਾਊਂਟਰਮੇਜ਼ਰ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਾਕੀ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਵਰਗੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਵਿਛੀਆਂ ਨੇਵਲ ਮਾਈਨਜ਼ ਗਲੋਬਲ ਸ਼ਿਪਿੰਗ (ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ) ਅਤੇ ਮਿਲਟਰੀ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।