12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਬਣਾਇਆ ਜਹਾਜ਼, 14 'ਚ ਉਡਾਇਆ... 32 ਸਾਲਾ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਅਗਲਾ 'ਅਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ'?

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਕੀ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਵਰਗਾ ਦਿਮਾਗ ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਪਰ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਮਹਿਜ਼ 32 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿਗਿਆਨਕ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਸਾਬਰੀਨਾ ਗੋਂਜ਼ਾਲੇਜ਼ ਪਾਸਟਰਸਕੀ ਨੂੰ ਲੋਕ 'ਅਗਲਾ ਅਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਮਾਇਆ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੰਨੀ ਮੰਗ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਾਊਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 1.1 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ (ਕਰੀਬ 9 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ) ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਪੈਸਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਰਹੱਸਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ 'ਤੇ ਹੈ।

12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਆਪਣਾ ਜਹਾਜ਼

ਸਾਬਰੀਨਾ ਨੇ ਮਹਿਜ਼ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦ ਇੱਕ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਉਡਾਇਆ ਵੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ MIT ਤੋਂ ਫਿਜ਼ਿਕਸ (ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ) ਵਿੱਚ ਟਾਪ ਕਰਕੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ PhD ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ 'ਸਪਿਨ ਮੈਮੋਰੀ ਇਫੈਕਟ' (Spin Memory Effect) ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਕੰਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਹਾਨ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਟੀਫਨ ਹਾਕਿੰਗ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਖੋਜ ਪੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਇਸ ਜੀਨੀਅਸ ਦਾ ਸਫ਼ਰ

ਸਾਬਰੀਨਾ ਗੋਂਜ਼ਾਲੇਜ਼ ਪਾਸਟਰਸਕੀ ਦਾ ਜਨਮ 1993 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਵੀਏਸ਼ਨ (ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ) ਅਤੇ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਸਾਲ 2005 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਸਾਬਰੀਨਾ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ' ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ-ਇੰਜਣ ਵਾਲਾ ਜਹਾਜ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ FAA (ਫੈਡਰਲ ਐਵੀਏਸ਼ਨ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ) ਤੋਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਉਡਾਇਆ।

ਹਾਲਾਂਕਿ MIT ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 'ਵੇਟਲਿਸਟ' (Waitlist) ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਂਟਰੀ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਹ 5.0 GPA ਦੇ ਨਾਲ ਟਾਪ 'ਤੇ ਰਹੇ। ਹਾਰਵਰਡ ਵਿੱਚ PhD ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਹਿਜ਼ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੋਜ ਪੱਤਰ (Research Paper) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਖ਼ੁਦ ਸਟੀਫਨ ਹਾਕਿੰਗ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਵੱਕਾਰੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਠੁਕਰਾ ਕੇ ਚੁਣੀ ਨਵੀਂ ਰਾਹ

PhD ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਬਰੀਨਾ ਗੋਂਜ਼ਾਲੇਜ਼ ਪਾਸਟਰਸਕੀ ਨੇ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ-PhD ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2021 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਊਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ 1.1 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ (ਕਰੀਬ 9 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ) ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇਣ ਦਾ ਵੀ ਵਾਅਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਸਾਬਰੀਨਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਇਸ ਲਈ ਲਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ Perimeter Institute for Theoretical Physics ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਚੋਟੀ ਦਾ 'ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ' (Think Tank) ਹੈ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹਨ।

Perimeter Institute ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਸੈਲੇਸਟੀਅਲ ਹੋਲੋਗ੍ਰਾਫੀ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ' (Celestial Holography Initiative) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ (Lead) ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਇੱਕ 'ਹੋਲੋਗ੍ਰਾਮ' ਵਜੋਂ ਸਮਝਣ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੌਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਹੀਏ ਤਾਂ, ਸਾਡਾ 3D (ਤਿੰਨ-ਪਾਸਾਰੀ) ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 2D (ਦੋ-ਪਾਸਾਰੀ) ਸਤਹ 'ਤੇ ਐਨਕੋਡ ਕੀਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਮ ਕਵਾਂਟਮ ਥਿਊਰੀ ਅਤੇ ਸਪੇਸ-ਟਾਈਮ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਦੀ ਇੱਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਖੋਜ (Research) ਕੀ ਹੈ?

ਸਾਬਰੀਨਾ ਇੱਕ 'ਹਾਈ-ਐਨਰਜੀ ਥਿਓਰਿਸਟ' ਹਨ। ਉਹ ਬਲੈਕ ਹੋਲਜ਼, ਸਪੇਸ-ਟਾਈਮ, ਕਵਾਂਟਮ ਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਅਤੇ ਐੱਸ-ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ (S-matrix) ਵਰਗੀਆਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰੈਵਿਟੀ (ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ਣ) ਵਿੱਚ 'ਮੈਮੋਰੀ ਇਫੈਕਟ' ਵਰਗੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਸੈਲੇਸਟੀਅਲ ਹੋਲੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਐਂਪਲੀਟਿਊਡਜ਼, ਗਣਿਤਿਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ (Mathematical Physics) ਅਤੇ ਕਵਾਂਟਮ ਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਈਮਨਜ਼ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ (Simons Foundation) ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਕਰੋੜਾਂ ਡਾਲਰ ਦੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਨਾਲ ਇਹ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।