ਕੀ ਫਿਰ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ? US-Iran ਡੀਲ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ $100 ਦੇ ਪਾਰ ਜਾਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 21 ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਮੈਰਾਥਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੇਡੀ ਵੈਂਸ (JD Vance) ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੇ ਆਪਣਾ "ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ" ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਈਰਾਨ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ 'ਤੇ ਹੋਰ ਚਰਚਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਅਸਫਲਤਾ ਨੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਜੰਗਬੰਦੀ (Ceasefire) ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਆਓ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ, ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ 'ਤੇ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ:

ਕੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ $100 ਦੇ ਪਾਰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣਗੀਆਂ?

ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਰਤਾ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਛਾਲ ਆਉਣਾ ਤੈਅ ਹੈ। ਹੋਰਮੂਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ (Strait of Hormuz), ਜਿੱਥੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 20% ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਪਰਤ ਆਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਵਧਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀਮਤਾਂ 100 ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ (Volatility) ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ, ਪਰ ਫਿਲਹਾਲ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ (Sell-off) ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੈ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ 3-5% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਅਸਰ:

ਨੁਕਸਾਨ ਵਾਲੇ ਸੈਕਟਰ: ਮਹਿੰਗੇ ਤੇਲ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਆਇਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ (OMCs), ਹਵਾਨਬਾਜ਼ੀ (Aviation) ਅਤੇ ਪੇਂਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ।

ਫਾਇਦੇ ਵਾਲੇ ਸੈਕਟਰ: ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਕ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਉਛਾਲ ਤੋਂ ਫਾਇਦਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਅਸਰ

ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧੇਗਾ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਕੀ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਬਾਕੀ ਹੈ?

ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਇਸ ਦੌਰ ਦੇ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਡਿਪਲੋਮੇਸੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਹੱਲ ਦੀ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਦੂਤ ਮੀਰਾ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕੋ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਆਖਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਫਿਲਹਾਲ ਸਾਰੇ ਵਿਕਲਪ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹਨ।