ਘਰ ਵਿਚ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਮੰਦਰ 'ਚ ਦਰਸ਼ਨ: ਕੀ ਹੈ ਦੋਵਾਂ 'ਚ ਅਸਲੀ ਫਰਕ? ਪੜ੍ਹੋ ਕਿਸ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫਲ

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਕਣ-ਕਣ ਵਿਚ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਹਨ ਤੇ ਸਾਡੇ ਘਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਵੀ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ ਤਾਂ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਦਰ ਜਾਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਕੀ ਘਰ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦਾ ਫਲ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਘਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਘਰ ਵਿਚ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਤੇ ਕਿਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਭੋਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।

ਘਰ ਦੀ ਪੂਜਾ

ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੂਜਾ ਸਾਡੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਘਰ ਦਾ ਮੰਦਰ ਸਾਡੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤ ਭਾਵ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ। ਘਰ ਵਿਚ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਮੰਦਰ 'ਚ ਦਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਾਣ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ: ਮੰਦਰ 'ਚ ਸਥਾਪਿਤ ਮੂਰਤੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਪੱਥਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ 'ਪ੍ਰਾਣ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ' ਰਸਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰ ਜਾਪ ਤੇ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਇਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਵਾਸਤੂ ਅਤੇ ਬਣਤਰ: ਮੰਦਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ਿਲਪ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਗੁੰਬਦ ਦੀ ਬਣਤਰ ਤੇ ਗਰਭ-ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉੱਥੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਊਰਜਾ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਸਮੂਹਕ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ: ਜਦੋਂ ਕਈ ਲੋਕ ਇੱਕ ਭਾਵ ਨਾਲ ਮੰਦਰ 'ਚ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਦੈਵੀ ਊਰਜਾ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਊਰਜਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੂਜਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਕੀ ਫਲ ਬਰਾਬਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?

ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਰਧਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸਰੀਰਕ ਅਸਮਰੱਥਾ ਕਾਰਨ ਮੰਦਰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਤੇ ਘਰ ਵਿਚ ਹੀ ਸੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਸਮਰੱਥ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੰਦਰ ਜਾਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਦਰ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਾਡੇ ਮਨ ਨੂੰ ਦੁਨਿਆਵੀ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਘਰ ਵਿਚ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮ

• ਘਰ ਦੇ ਮੰਦਰ 'ਚ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀਵਾ ਜਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕੋ, ਪਰ ਧੂਫ਼-ਦੀਪ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ।
• ਘਰ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ। ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 6 ਇੰਚ ਤਕ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਘਰ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
• ਇੱਕੋ ਭਗਵਾਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਮੂਰਤੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਨਾ ਰੱਖੋ।
• ਘਰ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਖੰਡਿਤ (ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ) ਮੂਰਤੀ ਨਾ ਰੱਖੋ।
• ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਮੂੰਹ ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
• ਪੂਜਾ ਘਰ ਵਿਚ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਜਾਂ ਚਮੜੇ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾ ਰੱਖੋ।

ਮੰਦਰ 'ਚ ਪੂਜਾ ਦੇ ਨਿਯਮ

• ਮੰਦਰ 'ਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਧੋਣਾ ਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ-ਚੱਪਲਾਂ ਬਾਹਰ ਉਤਾਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
• ਮੰਦਰ 'ਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਆਰਤੀ ਦੌਰਾਨ ਘੰਟੀ ਵਜਾਉਣਾ ਸ਼ੁਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
• ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਦਰ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ।
• ਚਰਨਾਮ੍ਰਿਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲਓ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਿਰ 'ਤੇ ਨਾ ਲਗਾਓ, ਸਗੋਂ ਸਿੱਧਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ।
• ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਦਰ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਜਾਂ ਵਿਹੜੇ 'ਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਸ਼ਾਂਤ ਬੈਠਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।