ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ 'ਯਦਾ ਯਦਾ ਹਿ ਧਰਮਸਯ'? ਜੀਵਨ ਦੀ ਹਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦਾ ਹੱਲ ਹੈ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ 'ਚ, ਸਮਝੋ ਮਤਲਬ

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਸ਼੍ਰੀਮਦਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦਾ ਗਿਆਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਅਰਜੁਨ ਮੋਹ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ 'ਚ ਘਿਰ ਗਏ ਸਨ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਯੁੱਧ ਕਿੰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਸ਼੍ਰੀਮਦਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦੇ ਚੌਥੇ ਅਧਿਆਏ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਸ਼ਲੋਕ 'ਯਦਾ ਯਦਾ ਹਿ ਧਰਮਸਯ' ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ।

ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ - "ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦੀ ਹਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦਾ ਉਭਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ-ਤਦ ਮੈਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਯਾਨੀ ਅਵਤਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।"

ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਅਜਿਹਾ?

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਇਹ ਦਿਵਯ ਬਚਨ ਹੈ। ਇੱਥੇ 'ਧਰਮ' ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੇਵਲ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਜਾਂ ਕਰਮਕਾਂਡ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੱਚ, ਨਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਕਰਤੱਵਾਂ ਤੋਂ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਅਨਿਆਂ ਇੰਨਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜੀਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਟੁੱਟਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ 'ਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਕੇਵਲ ਅਧਰਮ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ

ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਕੇਵਲ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਮਤਲਬ 'ਸਿਰਜਣ' 'ਚ ਛੁਪਿਆ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ 'ਤਦਾਤਮਾਨੰ ਸ੍ਰਿਜਾਮਯਹਮ' ਯਾਨੀ ਮੈਂ ਅਵਤਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਸੱਚ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਸਕੇ ਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਹੱਲ

ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਨੇਰਾ ਚਾਹੇ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਡੂੰਘਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਆਉਣਾ ਤੈਅ ਹੈ।

ਧੀਰਜ: ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗੇ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਜੀਵਨ 'ਚ ਅਨਿਆਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਿਆਂ ਕਰਨਗੇ।

ਕਰਮ: ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਅਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸਕਾਰਾਤਮਕਤਾ: ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੁਰਾਈ ਦੀ ਉਮਰ ਲੰਬੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਿੱਤ ਸੱਚ ਦੀ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਡਿਸਕਲੇਮਰ: ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਪਾਅ/ਲਾਭ/ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਬਿਆਨ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਨਿਊ ਮੀਡੀਆ ਇੱਥੇ ਇਸ ਲੇਖ ਫੀਚਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਧਿਅਮਾਂ/ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ/ਪੰਚਾਂਗ/ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ/ਮਾਨਤਾਵਾਂ/ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਜਾਂ ਦਾਅਵਾ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਨਿਊ ਮੀਡੀਆ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈ।