ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ 'ਚ ਪੂਜਾ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਿਯਮ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ ਮਾਨਤਾਵਾਂ 'ਚ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਬਹੁਤ ਬਦਲਾਅ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਵਰਤ 'ਚ ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਪੰਡਿਤ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ 'ਚ ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਹਰ ਵਸਤੂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ 'ਚ ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਫਲ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ 'ਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਹ ਨਿਯਮ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਗੇ:
ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਟੁੱਟੇ ਚੌਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਵੀ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਚੌਲ ਅਰਪਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਬਤ ਚੌਲ ਦੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਕ ਤੇ ਧਤੂਰਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਵੀ ਵਰਜਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਇਹ ਵਸਤੂਆਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ 'ਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਕੇਤਕੀ ਦਾ ਫੁੱਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਅਸ਼ੁਭ
ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਵੀ ਕੇਤਕੀ ਦਾ ਫੁੱਲ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਵਿਚਾਲੇ ਸਰਵਉੱਚਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਵਾਦ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੱਖ 'ਚ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਵਰਜਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ 'ਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਅਸ਼ੁਭ
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ 'ਚ ਤੁਲਸੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ 'ਚ ਤੁਲਸੀ ਦਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਵਰਜਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੁਲਸੀ ਨੇ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਨੇ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੁਲਸੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ 'ਚ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਤੁਲਸੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਵਰਜਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਦਰਭ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਪੁਰਾਣ 'ਚ ਹੈ।
ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਨੂੰ ਅਪਵਿੱਤਰ ਜਾਂ ਸੜਿਆ-ਗਲਿਆ ਫਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਅਸ਼ੁਭ
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ 'ਚ ਸਾਫ਼ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਸੀ, ਪੁਰਾਣਾ, ਅਪਵਿੱਤਰ, ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ ਫਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਅਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿ ਪੂਜਾ 'ਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਧਾਰ ਮਨੂਸਮ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ 'ਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਭਗਵਾਨ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਬੇਲ ਪੱਤਰ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਵਰਜਿਤ
ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਨੂੰ ਬੇਲ ਪੱਤਰ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਅਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਪੂਜਾ 'ਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਨੂੰ ਲਾਲ ਫੁੱਲ, ਗੁੜ, ਕਣਕ ਅਤੇ ਜਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣ 'ਚ ਇਸ ਦਾ ਸੰਦਰਭ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ 'ਚ ਪੂਜਾ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਿਯਮ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ ਮਾਨਤਾਵਾਂ 'ਚ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਬਹੁਤ ਬਦਲਾਅ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਵਰਤ 'ਚ ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਪੰਡਿਤ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।