ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਪੌੜੀ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਲਕਨੰਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਅਥਾਹ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਰ ਦੇਵੀ ਕਾਲੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਚਾਰਧਾਮ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਅਤੇ ਰੁਦਰਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਇਹ ਮੰਦਰ ਆਪਣੇ ਰਹੱਸਮਈ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

ਨਈ ਦੁਨੀਆ, ਧਰਮ ਡੈਸਕ: ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਪੌੜੀ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਲਕਨੰਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਅਥਾਹ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਰ ਦੇਵੀ ਕਾਲੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਚਾਰਧਾਮ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਅਤੇ ਰੁਦਰਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਇਹ ਮੰਦਰ ਆਪਣੇ ਰਹੱਸਮਈ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਮੂਰਤੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਬਦਲਦੀ ਹੈ ਆਪਣਾ ਰੂਪ:
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਮਾਂ ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਆਪਣਾ ਸਰੂਪ ਬਦਲਦੀ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਵੇਰੇ ਦੇਵੀ ਇੱਕ ਬਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਉਹ ਇੱਕ ਮੁਟਿਆਰ ਵਾਂਗ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਰਹੱਸ ਇਸ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਸ਼ਕਤੀਪੀਠਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਭਿਆਨਕ ਹੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਵਹਿ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਧਾਰੋ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਚੱਟਾਨ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਰੁਕ ਗਈ। ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਵੀ ਨੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਮੰਦਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ।
ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਮਾਨਤਾ:
ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਾਨਤਾ 2013 ਦੀ ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੜ੍ਹ ਆਉਣ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਅਸਲ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਦੇਵੀ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਮੰਦਰ ਦਾ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਰੱਖਿਅਕ ਦੇਵੀ ਦਾ ਸਥਾਨ:
ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਰੱਖਿਅਕ ਦੇਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਾਰਧਾਮ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਂ ਧਾਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੀ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਸਿਰਫ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਰੁਦਰਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਕਾਲੀਮੱਠ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।