ਮੁਨੀ, ਦੇਵ, ਮਾਨਵ ਜਾਂ ਰਾਖਸ਼ੀ... ਤੁਸੀਂ ਰੋਜ਼ ਕਿਹੜਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਨਹਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਣ ਲਓ ਇਹ ਨਿਯਮ

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਚਾਹੇ ਗੱਲ ਨਿੱਜੀ ਸਫ਼ਾਈ (Personal Hygiene) ਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਦੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਖ਼ਿਆਲ ਨਹਾਉਣ ਦਾ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਨ ਭਰ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਮਿਟਾਉਣੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਵੇਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇ, ਨਹਾਉਣਾ ਸਾਡੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰੂਟੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਵਿਗਿਆਨ 'ਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਲਈ ਨਹਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਅਹਿਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਨਹਾਏ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਦਾ ਫਲ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹਾਉਣ ਦੇ ਕੀ ਨਿਯਮ ਹਨ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਨਹਾਉਣ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮਾਂ, ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਿਯਮ ਕੀ ਹਨ।

ਕਿੰਨੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸ਼ਨਾਨ?

ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ 'ਚ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:

ਮੁਨੀ ਇਸ਼ਨਾਨ (ਸਵੇਰੇ 4 ਤੋਂ 5 ਵਜੇ): ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਹਮ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਨਹਾਉਣ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਦੇਵ ਇਸ਼ਨਾਨ (ਸਵੇਰੇ 5 ਤੋਂ 6 ਵਜੇ): ਸਵੇਰ ਦੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੇਵ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨਹਾਉਣਾ ਬੇਹੱਦ ਫਲਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਮਾਨਵ ਇਸ਼ਨਾਨ (ਸਵੇਰੇ 6 ਤੋਂ 8 ਵਜੇ): ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਨਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਕ ਨਹਾਉਣਾ ਸਾਧਾਰਨ ਤੇ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਰਾਖਸ਼ੀ ਇਸ਼ਨਾਨ (ਸਵੇਰੇ 8 ਵਜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਕੁਝ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ): ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਖਾ-ਪੀ ਕੇ ਨਹਾਉਣ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸ਼ੀ ਜਾਂ ਦਾਨਵ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਹੈ ਨਹਾਉਣ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ?

ਨਹਾਉਣ ਦੌਰਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਹਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ:

• ਨਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ 'ਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਗੰਗਾਜਲ, ਗੁਲਾਬ ਜਲ, ਹਲਦੀ ਜਾਂ ਚੰਦਨ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਸ਼ੁਭ ਚੀਜ਼ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
• ਨਹਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਮੂੰਹ ਉੱਤਰ ਜਾਂ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਹੋਵੇ।
• ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕ ਨਹਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਤਰੀਕਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਹਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਪਾਓ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਤੇ।
• ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ 'ਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਵਸਤਰ (ਬਿਨਾਂ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ) ਨਹਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਜਲ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਵਰੁਣ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਪਿੱਤਰ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
• ਨਹਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਫ਼ਾਇਦੇਮੰਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ 'ਚ ਜ਼ਰੂਰ ਨਹਾਓ

ਕੋਈ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਮ, ਮੰਗਲ ਕਾਰਜ, ਮੰਦਰ ਜਾਣ ਜਾਂ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਨਹਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ:

• ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।
• ਵਾਲ ਕਟਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।
• ਕਿਸੇ ਬਹੁਤ ਮਾੜੇ ਸੁਪਨੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।
• ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।