ਸਿਰਫ਼ ਪੁਰਸ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਸਨ 'ਰਿਸ਼ੀ', ਇਨ੍ਹਾਂ 5 'ਨਾਰੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ' ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋਵੋਗੇ ਤੁਸੀਂ

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ 'ਚ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਗਿਆਨ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਕ ਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਰਿਗਵੇਦ 'ਚ ਲਗਪਗ 27 ਵਿਦਵਾਨ ਔਰਤਾਂ (ਰਿਸ਼ਿਕਾਵਾਂ) ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਸਰਵਉੱਚ ਗਿਆਨ (ਬ੍ਰਹਮਵਿਦਿਆ) ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ।

ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਬਾਰੇ, ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚੇਤਾ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਵਿਦਿਆ 'ਚ ਮਾਹਿਰ ਸਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਵਉੱਚ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ।

1. ਗਾਰਗੀ ਵਾਚਕਨਾਵੀ: ਗਾਰਗੀ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਦੀ ਇਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਤੇ ਬਾਲ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰਿਣੀ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ। ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਚਕਨੂ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ 'ਵਾਚਕਨਾਵੀ' ਤੇ ਗਰਗ ਗੋਤਰ 'ਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਕਾਰਨ 'ਗਾਰਗੀ' ਕਹਾਈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਬੁੱਧੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੇ ਦਰਬਾਰ 'ਚ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਯਾਗਿਆਵਲਕਿਆ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਰਥ (ਬੌਧਿਕ ਬਹਿਸ) 'ਚ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

2. ਮੈਤ੍ਰੇਈ: ਵਿਦਵਾਨ ਇਸਤਰੀਆਂ 'ਚ ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਦਾ ਨਾਮ ਬੜੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਯਾਗਿਆਵਲਕਿਆ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਇਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਕ ਵਾਰ ਰਿਸ਼ੀ ਯਾਗਿਆਵਲਕਿਆ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਰੱਖੀ, ਤਾਂ ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਨੇ ਸੰਸਾਰਕ ਦੌਲਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਵਿਚਾਰ-ਸੰਪੱਤੀ ਦੀ ਮਾਲਕ ਬਣ ਗਈ।

3. ਲੋਪਾਮੁਦਰਾ: ਰਿਸ਼ਿਕਾ ਲੋਪਾਮੁਦਰਾ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਕਈ ਸੂਕਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਲੋਪਾਮੁਦਰਾ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੀ ਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ ਤੇ ਸ੍ਰੀਵਿਦਿਆ 'ਚ ਦੀਖਿਅਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਯਾਨੀ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ ਦੀ ਦੀਖਿਆ ਗੁਰੂ ਬਣੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਰਹੱਸਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ।

4. ਅਪਾਲਾ: ਅਪਾਲਾ ਵੀ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਦੀ ਇਕ ਵਿਦਵਾਨ ਮਹਿਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਤਰੀ ਮੁਨੀ ਤੇ ਅਨੁਸੂਈਆ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਮੰਡਲ (ਸੂਕਤ 8.91) ਦੀਆਂ ਰਿਚਾਵਾਂ ਦੀ ਰਚੇਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਚਾਵਾਂ ਕੰਠਸਥ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਇਕ ਵੇਦਗਿਆ (ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰ) ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਰੋਗਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਪਾਈ, ਸਗੋਂ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ।

5. ਵਿਸ਼ਵਵਾਰਾ: ਵਿਸ਼ਵਵਾਰਾ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦਿਨੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤਰੀ ਗੋਤਰ 'ਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ 5ਵੇਂ ਮੰਡਲ (ਸੂਕਤ 28) ਦੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀਦੇਵ ਦੀ ਉਸਤਤ ਅਤੇ ਅਤਿਥੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।

ਡਿਸਕਲੇਮਰ: ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਪਾਅ/ਲਾਭ/ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਬਿਆਨ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਨਿਊ ਮੀਡੀਆ ਇੱਥੇ ਇਸ ਲੇਖ ਫੀਚਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਧਿਅਮਾਂ/ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ/ਪੰਚਾਂਗ/ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ/ਮਾਨਤਾਵਾਂ/ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਜਾਂ ਦਾਅਵਾ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਨਿਊ ਮੀਡੀਆ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈ।