ਮਾਂ ਚਾਮੁੰਡੇਸ਼ਵਰੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ 'ਚ ਪਹੁੰਚੇ ਅਦਾਕਾਰ ਰਣਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਜਾਣੋ ਕੌਣ ਹਨ ਇਹ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਕੀ ਹੈ ਮੰਦਰ ਦਾ ਰਹੱਸ?

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਰਣਵੀਰ ਸਿੰਘ ਇਕ ਵਿਵਾਦਤ ਮਿਮਿਕਰੀ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਕਰਨਾਟਕ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ FWICE (ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਵੈਸਟਰਨ ਇੰਡੀਆ ਸਿਨੇ ਇੰਪਲਾਈਜ਼) ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਈ ਗਈ ਪਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਗਲਵਾਰ 26 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼੍ਰੀ ਚਾਮੁੰਡੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਚਾਮੁੰਡੇਸ਼ਵਰੀ ਮੰਦਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀਪੀਠਾਂ 'ਚੋਂ ਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ।

ਚਾਮੁੰਡੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਕੌਣ ਹਨ?

ਚਾਮੁੰਡੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ 'ਚਾਮੁੰਡੀ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ 'ਦੁਰਗਾ' ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਉਗਰ ਰੂਪ ਹਨ। ਦੇਵੀ ਚਾਮੁੰਡੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਹਨ। ਪੌਰਾਣਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸੇ ਚਾਮੁੰਡੀ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਆਤੰਕ ਮਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਮਰਦਿਨੀ' ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਕ ਹੋਰ ਪੌਰਾਣਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਮਾਤਾ ਸਤੀ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੇਸ ਇਸੇ ਜਗ੍ਹਾ ਡਿੱਗੇ ਸਨ।

ਕਿੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਸ਼੍ਰੀ ਚਾਮੁੰਡੇਸ਼ਵਰੀ ਮੰਦਰ

ਚਾਮੁੰਡੇਸ਼ਵਰੀ ਮੰਦਰ 18 ਮਹਾਸ਼ਕਤੀਪੀਠਾਂ 'ਚੋਂ ਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਕ੍ਰੌਂਚਾ ਪੀਠਮ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਮੈਸੂਰੂ ਦੀਆਂ ਚਾਮੁੰਡੀ ਪਹਾੜੀਆਂ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 3,489 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ 'ਚ ਅੱਠ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ 'ਤ੍ਰਿਮੁਤਾ ਖੇਤਰ' ਨਾਮਕ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਠ ਪਹਾੜੀਆਂ 'ਚੋਂ ਇਕ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਸ਼੍ਰੀ ਚਾਮੁੰਡੇਸ਼ਵਰੀ ਮੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਰ ਵੀ ਹੈ। ਚਾਮੁੰਡੀ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਮਹਾਬਲੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀ ਚਾਮੁੰਡੇਸ਼ਵਰੀ ਮੰਦਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

ਸ਼੍ਰੀ ਚਾਮੁੰਡੇਸ਼ਵਰੀ ਮੰਦਰ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰੂਪ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਪਿੱਛੇ ਮੈਸੂਰੂ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਰਾਜਾ ਵੋਡੇਯਾਰ ਦੇਵੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪਰਮ ਭਗਤ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲ 1827 'ਚ ਇਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਰ ਦਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ ਤੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸੱਤ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਸੁੰਦਰ ਗੋਪੁਰਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅੱਜ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ੋਭਾ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦ੍ਰਵਿੜ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਾਸਤੂਕਲਾ

ਸ਼੍ਰੀ ਚਾਮੁੰਡੇਸ਼ਵਰੀ ਮੰਦਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਕਲਾ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਦਾ ਇਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਚੌਖੰਡੀ (Quadrangular) ਸੰਰਚਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਦ੍ਰਵਿੜ ਵਾਸਤੂਕਲਾ ਸ਼ੈਲੀ 'ਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ 'ਤੇ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੱਤ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਗੋਪੁਰਮ (ਪਿਰਾਮਿਡ ਵਰਗਾ ਮੀਨਾਰ) ਹੈ।

ਇਸ ਸਿਖਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਸੱਤ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਲਸ਼ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ ਜੋ ਦੂਰੋਂ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਵਰੰਗ ਹਾਲ, ਅੰਤਰਲਾ ਮੰਡਪ, ਪ੍ਰਾਕਾੜ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਗਰਭਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਗਰਭਗ੍ਰਹਿ (ਜਿੱਥੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ) ਦੇ ਠੀਕ ਉੱਪਰ ਛੋਟਾ ਤੇ ਸੁੰਦਰ 'ਵਿਮਾਨ' (ਮੀਨਾਰ) ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।