ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਰਹੱਸ: ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਮੁੱਖ ਅਗਨੀ? ਜਾਣੋ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕੀ ਵੱਡੀ ਵਜ੍ਹਾ

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ 16 ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਅਗਨੀ ਦੇਣ ਜਾਂ ਦਾਹ-ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ।

ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਅਕਸਰ ਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਬਲਕਿ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪਾਣੀ 'ਚ ਜਲ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ? ਆਓ ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ।

ਬੱਚਿਆ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਅਗਨੀ ਨਾ ਦੇਣ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਨ

ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿਸੇ ਬਾਲਗ (ਵੱਡੇ) ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਦਾਹ-ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਮਨੋਰਥ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੰਚਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦਾ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੋਹ ਭੰਗ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਵਿਅਕਤੀ ਜੀਵਨ ਭਰ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਮੋਹ-ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਬੱਝਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਸੰਸਕਾਰ ਇਸੇ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਸਕੇ।

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਡੂੰਘਾ ਮੋਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਕੋਈ ਚੰਗੇ-ਮਾੜੇ ਕਰਮ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਗਨੀ (ਸਾੜਨ) ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।

ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਰੱਬੀ ਰੂਪ

ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ (ਰੱਬ) ਦਾ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਭੂ-ਸਮਾਧੀ' ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਨਿਯਮ

ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਬੱਚੇ ਦੀ ਉਮਰ ਦੋ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਦਾਹ-ਸੰਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਉਮਰ ਤੱਕ ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ। ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਬਹੁਤ ਕੋਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੰਦ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲੇ ਹੁੰਦੇ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੰਦ ਨਿਕਲਣ ਜਾਂ ਮੁੰਡਨ ਸੰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਨਾਜ਼ੁਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਗਨੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨਾ ਗ਼ਲਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਧੂਰੀ ਯਾਤਰਾ

ਇੱਕ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਆਪਣੀ ਕਿਸੇ ਅਧੂਰੀ ਯਾਤਰਾ ਜਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਤਮਾ ਕੁਦਰਤ (ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ) ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿ ਕੇ, ਦੁਬਾਰਾ ਨਵਾਂ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਸਕੇ।