ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ ਮਿੱਟੀ : ਡਾ. ਨਾਇਕ

* ‘ਭਾਰਤ ਮਿੱਟੀ ਸਿਹਤ ਨੀਤੀ’ ਬਾਰੇ ਖੇਤਰੀ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਵਾਈ ਫੋਟੋ ਨੰਬਰ-16 ਪਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢੁੱਡੀਕੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਲੁਧਿਆਣਾ : ਆਈਸੀਏਆਰ-ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੇਜ਼ ਰਿਸਰਚ (ਆਈਆਈਐੱਮਆਰ) ਲੁਧਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਟਰੱਸਟ ਫਾਰ ਐਡਵਾਂਸਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਤੇ ਸੇਵ ਸੋਇਲ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਉੱਤਰੀ ਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਲਈ ‘ਭਾਰਤ ਮਿੱਟੀ ਸਿਹਤ ਨੀਤੀ’ ਬਾਰੇ ਇਕ ਖੇਤਰੀ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਵਾਈ ਗਈ। ਇਹ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ, ਬਹਾਲੀ ਤੇ ਟਿਕਾਊ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਇਕ ਵਿਆਪਕ ਨੀਤੀਗਤ ਢਾਂਚਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰੋਤ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਜੋ ਕਿ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਜਲਵਾਯੂ ਅਨੁਕੂਲਨ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਥਿਰਤਾ ਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਡਾ. ਏਕੇ. ਨਾਇਕ, ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ (ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ) ਆਈਸੀਏਆਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਿੱਟੀ ਸਿਹਤ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਪੁਨਰਜਨਮ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੇ ਬਹੁ-ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਭਾਈਵਾਲੀ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਡਾ. ਨਚੀਕੇਤ ਕੋਤਵਾਲੀਵਾਲੇ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਆਈਸੀਏਆਰ-ਆਈਆਈਐੱਮਆਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ-ਅਧਾਰਤ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਯਤਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ’ਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ। ਬੀਐੱਸਐੱਚਪੀ ਕੋਰ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਡਾ. ਏਕੇ. ਸਿੰਘ, ਸਾਬਕਾ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ, ਆਰਵੀਐਸਕੇਵੀਵੀ ਅਤੇ ਡਾ. ਬੀਐਸ. ਦਿਵੇਦੀ, ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ, ਏਐਸਆਰਬੀ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਨੀਤੀਗਤ ਢਾਂਚੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲਾਗੂਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸਾਨ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੁੱਖ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਡਾ. ਐਮ. ਮੋਹੰਤੀ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਆਈਸੀਏਆਰ-ਆਈਆਈਐਸਐਸ, ਭੋਪਾਲ ਨੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਲਚਕੀਲੇਪਣ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮਿੱਟੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਸਬੂਤ-ਅਧਾਰਤ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਡਾ. ਆਰਐਸ. ਗਰੇਵਾਲ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ, ਜੀਏਡੀਵੀਏਐਸਯੂ, ਅਤੇ ਡਾ. ਪਰਵੇਂਦਰ ਸ਼ਿਓਰਾਨ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਆਈਸੀਏਆਰ-ਏਟੀਏਆਰਆਈ, ਨੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਲਈ ਖੋਜ-ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ-ਕਿਸਾਨ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਦਘਾਟਨੀ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਡਾ. ਯਸ਼ ਸਹਿਰਾਵਤ ਨੇ ਨੀਤੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ, ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਡਾ. ਪ੍ਰਵੀਨਾ ਸ੍ਰੀਧਰ ਨੇ ਮਿੱਟੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਪੁਨਰ-ਉਤਪਾਦਨਸ਼ੀਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ। ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਸਿਹਤ ਚੁਣੌਤੀਆਂ, ਰਵਾਇਤੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਨੀਤੀ ਤਾਲਮੇਲ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰਜੀਹਾਂ, ਮਿੱਟੀ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਨਵੀਨਤਾ ਮਾਰਗਾਂ, ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਮੂਹ ਚਰਚਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਤੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ, ਕਿਸਾਨ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ, ਕਾਰਬਨ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਸੰਸਥਾਗਤ ਭਾਈਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਸਿਹਤ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਅੰਤ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਦਰਭ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਠੋਸ ਸੁਝਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਆਈਸੀਏਆਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਰਾਜ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ, ਕਿਸਾਨ ਸੰਗਠਨਾਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ-ਉਦਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਸਿਹਤ ਨੀਤੀ ਦੀ ਭਵਿੱਖੀ ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।