ਬੁੱਢਾ ਦਰਿਆ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ’ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜ਼ੋਰ

-ਪੀਏਸੀ ਨੇ ਸੰਤ ਸੀਚੇਵਾਲ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੇ ਨਤੀਜਾ ਮੁਖੀ ਮੀਟਿੰਗ

-ਬੁੱਢਾ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨੈਤਿਕ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ

-1 ਤੋਂ 6 ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੱਕ ਮੱਤੇਵਾੜਾ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸੀ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਢਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ

---

ਪੁਨੀਤ ਬਾਵਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ

ਲੁਧਿਆਣਾ : ਪਬਲਿਕ ਐਕਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ (ਪੀਏਸੀ) ਮੱਤੇਵਾੜਾ ਜੰਗਲ, ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਤੇ ਬੁੱਢਾ ਦਰਿਆ ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਸੰਤ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਚੇਵਾਲ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੇ ਨਤੀਜਾ ਮੁਖੀ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਚੁਣੌਤੀਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬੁੱਢਾ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਚਿੰਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਮੀਟਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਬੁੱਢਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਤੇ ਜੀਵਨ-ਨਿਰਭਰ ਜਲ ਚੈਨਲ, ਇਹ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਤੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੇ ਵਾਹਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੁੱਢੇ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਨੈਤਿਕ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ, ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਓਸਾਹਨ, ਮਨਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੈਨੇਪਾਲ, ਕਰਨਲ ਸੀਐਮ ਲਖਨਪਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬੁੱਢਾ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਅਣਸੋਧਿਆ ਉਦਯੋਗਿਕ ਨਿਕਾਸ, ਸੀਵਰੇਜ ਡਿਸਚਾਰਜ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਭਾਰ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁੱਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਇਕਸਾਰ ਸੰਚਾਲਨ, ਨਿਗਰਾਨੀ ਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਦੀ ਘਾਟ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੀ ਵਿਗੜਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਜਲ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਸਰੋਤ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰਾਹੀਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬੇਸਿਨ-ਪੱਧਰੀ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਲੋੜ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਮੀਟਿੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਨਤੀਜਾ ਸੈਂਟਰਲ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਿਡ ਸਿਸਟਮ ਨੋਡਸ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਸੀ,ਇੱਕ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਪਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਤੇ ਮੁੜ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਪਾਣੀ, ਸੀਵਰੇਜ, ਡੇਅਰੀ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ, ਸਲੇਟੀ ਪਾਣੀ ਇਹ ਸੀਆਈਐਸਐਨ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਨਤ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ-ਅਧਾਰਤ ਇਲਾਜ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ। ਜ਼ੀਰੋ ਲਿਕਵਿਡ ਡਿਸਚਾਰਜ (ਜ਼ੈਡਐਲਡੀ) ਸਿਸਟਮ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਅਣਸੋਧਿਆ ਜਾਂ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਪਾਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਖਤਰਨਾਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਸੀਵਰੇਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਰੋਤ 'ਤੇ ਵੱਖਰਾਕਰਨ, ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਸੈਂਸਰਾਂ ਤੇ ਜਨਤਕ ਡੈਸ਼ਬੋਰਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ, ਉਦਯੋਗਿਕ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੇ ਗੈਰ-ਪੀਣਯੋਗ ਸ਼ਹਿਰੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਤੇ ਮੁੜ ਵਰਤੋਂ, ਸਲੱਜ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਪਟਾਰੇ ਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਮੁੜ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸਿਸਟਮ, ਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਪਲਾਂਟਾਂ 'ਤੇ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਤੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਲੱਸਟਰ-ਅਧਾਰਿਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਸਤਲੁਜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਸੀ। ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਗਾਰ ਕੱਢਣਾ,ਬੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੀ ਬਹਾਲੀ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਤੇ ਅੰਤਰ-ਵਿਭਾਗੀ ਤਾਲਮੇਲ, ਮੂਲ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਪਹਿਲ ਕਰਨ ’ਤੇ ਹੀ ਜ਼ੌਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

1 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ 6 ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੱਕ ਮੱਤੇਵਾੜਾ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੇਸੀ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵੀ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 5 ਜੁਲਾਈ 2026 ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨਾ, ਹਰੇ ਭਰੇ ਕਵਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਲਚਕੀਲੇਪਣ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਮੀਟਿੰਗ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾਉਣ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਅਸਥਾਈ ਪਾਲਣਾ ਤੋਂ ਸਥਾਈ, ਟਿਕਾਊ ਹੱਲਾਂ ਵੱਲ ਵਧਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

---

ਡਿਸਚਾਰਜ ਪੁਆਇੰਟਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਲੈ ਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮੁਲਾਂਕਣ

ਫੋਕਲ ਪੁਆਇੰਟ ਡਾਇੰਗ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ 40 ਐਮਐਲਡੀ ਸੀਈਟੀਪੀ, 225 ਐਮਐਲਡੀ ਐਸਟੀਪੀ ਪੁਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਤਾਜਪੁਰ ਪੀਡੀਏ ਦਾ 50 ਐਮਐਲਡੀ ਸੀਈਟੀਪੀ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਮੁੂਨੇ ਲਏ ਗਏ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ 7 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਫ਼ੇਰੀ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੁਧਾਰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਉਠਾਈ ਗਈ ਕਿਉਂ ਅਜਿਹੇ ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲ ਭਰ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣਾਈ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਅਸਥਾਈ ਪਾਲਣਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।