NCRB ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ: ਲੁੱਟਾ-ਖੋਹਾਂ 'ਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇਸ਼ ਭਰ 'ਚੋਂ ਮੋਹਰੀ, ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰੀ ਤੇ ਮਹਿਲਾ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨੇ ਵਧਾਈ ਚਿੰਤਾ
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 6,060 ਮਾਮਲੇ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਓਵਰਡੋਜ਼ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਝਪਟਮਾਰੀ ਅਤੇ ਚੋਰੀ ਵਰਗੇ ਕਈ ਛੋਟੇ ਅਪਰਾਧ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਲਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗਿਰੋਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Posted By Neha Diwan
Publish Date: Wed, 13 May 2026 10:48 AM (IST)
Updated Date: Wed, 13 May 2026 10:53 AM (IST)
ਰੋਹਿਤ ਕੁਮਾਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਲੁੱਟਾ-ਖੋਹਾਂ (Snatching) ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਕ੍ਰਾਈਮ ਰਿਕਾਰਡ ਬਿਊਰੋ (NCRB) ਵੱਲੋਂ ਮਈ 2026 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ 'ਕ੍ਰਾਈਮ ਇਨ ਇੰਡੀਆ 2024' ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਲ 2024 ਦੌਰਾਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਲੁੱਟਾ-ਖੋਹਾਂ ਦੇ 1,356 ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਪ੍ਰਤੀ ਲੱਖ ਆਬਾਦੀ ਪਿੱਛੇ 4.4 ਦੀ ਅਪਰਾਧ ਦਰ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸੂਬਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲੁੱਟਾ-ਖੋਹਾਂ ਦੀ ਦਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਲੁੱਟਾ-ਖੋਹਾਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਗਸ਼ਤ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਮੁਹਾਲੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ, ਪਰਸ ਅਤੇ ਚੇਨ ਖੋਹਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰਹਿਣਾ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਵਸਥਾ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਸ਼ੇ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ ਦਾ ਗਠਜੋੜ
ਰਿਪੋਰਟ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਝਪਟਮਾਰੀ ਅਤੇ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਅਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। NDPS ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ 8,973 ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਹੋਏ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅੰਕੜਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 6,060 ਮਾਮਲੇ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਓਵਰਡੋਜ਼ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਝਪਟਮਾਰੀ ਅਤੇ ਚੋਰੀ ਵਰਗੇ ਕਈ ਛੋਟੇ ਅਪਰਾਧ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਲਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗਿਰੋਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧ
ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਵੀ ਬੇਹੱਦ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 2024 ਦੌਰਾਨ ਜਬਰ-ਜਨਾਹ ਦੇ 558 ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜਿਨਸੀ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਵਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨ (POCSO) ਤਹਿਤ 2,430 ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵਰਗਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਬਰਕਰਾਰ ਹਨ।
ਹੋਰ ਅਹਿਮ ਅੰਕੜੇ:
ਕਤਲ: ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਦੇ 1,079 ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਹੋਏ।
ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਸ਼ਰਾਬ: ਨਜਾਇਜ਼ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਸੇਵਨ ਕਾਰਨ 33 ਮੌਤਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਝਪਟਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਆਉਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅੰਕੜਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸਿੰਗ ਦੋਵਾਂ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਈ ਵੱਡੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਉੱਚੀ ਅਪਰਾਧ ਦਰ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਗੰਭੀਰ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ।