ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ (ਘਰ ਸੂਚੀਕਰਨ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਜਨਗਣਨਾ): 1 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026 ਤੋਂ 30 ਸਤੰਬਰ, 2026 ਤੱਕ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਘਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀਕਰਨ, ਉਸਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ, ਮਾਲਕੀ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਕੰਮ ਹਰੇਕ ਰਾਜ/ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਸੂਚੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ 15 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵੈ-ਗਣਨਾ (ਔਨਲਾਈਨ ਸਵੈ-ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣ) ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇਗਾ।

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2027 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ (ਘਰ ਸੂਚੀਕਰਨ) ਲਈ 33 ਸਵਾਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਵਾਹਨ ਮਾਲਕੀ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਪਹੁੰਚ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਟਾਇਲਟ, ਐਲਪੀਜੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਵਰਗੇ ਵੇਰਵੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਘਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ।
ਦੋ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਜਨਗਣਨਾ
ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ (ਘਰ ਸੂਚੀਕਰਨ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਜਨਗਣਨਾ): 1 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026 ਤੋਂ 30 ਸਤੰਬਰ, 2026 ਤੱਕ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਘਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀਕਰਨ, ਉਸਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ, ਮਾਲਕੀ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਕੰਮ ਹਰੇਕ ਰਾਜ/ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਸੂਚੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ 15 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵੈ-ਗਣਨਾ (ਔਨਲਾਈਨ ਸਵੈ-ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣ) ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇਗਾ।
ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ (ਜਨਸੰਖਿਆ ਜਨਗਣਨਾ): ਫਰਵਰੀ 2027, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ, ਜਾਤ, ਧਰਮ, ਸਿੱਖਿਆ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਆਦਿ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗੀ।
ਇਹ ਜਨਗਣਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਹੋਵੇਗੀ
ਇਹ ਜਨਗਣਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਲਗਭਗ 30 ਲੱਖ ਕਰਮਚਾਰੀ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਸ (ਐਂਡਰਾਇਡ ਅਤੇ ਆਈਓਐਸ ਦੋਵੇਂ) ਰਾਹੀਂ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਗੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਸਲ-ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਜਾਤੀ ਜਨਗਣਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ (1931 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ)।
ਹਰੇਕ ਘਰ ਨੂੰ ਨਕਸ਼ੇ 'ਤੇ "ਡਿਜੀ ਡੌਟ" ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸਦੇ ਪੰਜ ਲਾਭ ਹਨ:
ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ -ਜੀਓ-ਟੈਗਿੰਗ ਹੜ੍ਹਾਂ, ਭੁਚਾਲਾਂ ਜਾਂ ਬੱਦਲ ਫਟਣ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਰਾਹਤ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏਗੀ, ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਾਰੇ ਤੁਰੰਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ।
ਸੀਮਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਮਦਦ - ਸੰਸਦੀ/ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਲਈ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਹੱਦਬੰਦੀ, ਪੇਂਡੂ-ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ।
ਆਸਾਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ - ਸਕੂਲਾਂ, ਹਸਪਤਾਲਾਂ, ਪਾਰਕਾਂ ਆਦਿ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਡੇਟਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਘਰਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੇਜ਼ ਹੋਣਗੀਆਂ।
ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਟਰੈਕਿੰਗ -ਅਗਲੀ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਦਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਪੈਟਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਸਾਏਗਾ।
ਸਹੀ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀਆਂ -ਜੀਓ-ਟੈਗਿੰਗ ਅਤੇ ਆਧਾਰ ਲਿੰਕਿੰਗ ਡੁਪਲੀਕੇਟ ਨਾਮਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦੇਵੇਗੀ ਅਤੇ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗੀ।
2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 1.21 ਬਿਲੀਅਨ ਸੀ। 2027 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਡਿਜੀਟਲ ਜਨਗਣਨਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਜੋ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਣ, ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਸਰੋਤ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਏਗੀ।
ਇਹਨਾਂ 33 ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ 2027 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ 'ਚ ਦੇਣੇ ਪੈਣਗੇ...
1. ਇਮਾਰਤ ਨੰਬਰ (ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਅਥਾਰਟੀ ਜਾਂ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਨੰਬਰ)
2. ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ
3. ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ
4. ਘਰ ਨੰਬਰ
5. ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ
6. ਘਰ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਮੱਗਰੀ
7. ਟਾਇਲਟ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ
8. ਘਰ ਦੀ ਕੰਧ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਮੱਗਰੀ
9. ਟਾਇਲਟ ਦੀ ਕਿਸਮ
10. ਘਰ ਦੀ ਛੱਤ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਮੱਗਰੀ
11. ਸੀਵਰੇਜ ਡਰੇਨੇਜ
12. ਘਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ
13. ਬਾਥਰੂਮ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ
14. ਘਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
15. ਰਸੋਈ, LPG/PNG ਕਨੈਕਸ਼ਨ
16. ਘਰੇਲੂ ਨੰਬਰ
17. ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਮੁੱਖ ਬਾਲਣ
18. ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
19. ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ
20. ਰੇਡੀਓ/ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਸਟਰ
21. ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦਾ ਲਿੰਗ
22. ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ
23. ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸਹੂਲਤ
24. ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ/ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਾ/ਹੋਰ
25. ਲੈਪਟਾਪ/ਕੰਪਿਊਟਰ
26. ਟੈਲੀਫੋਨ/ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ/ਸਮਾਰਟ ਫ਼ੋਨ
27. ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਸਥਿਤੀ
28. ਸਾਈਕਲ/ਸਕੂਟਰ/ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ/ਮੋਪੇਡ
29. ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਮਰਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
30. ਕਾਰ/ਆਟੋ/ਵੈਨ
31. ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੇ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
32. ਮੁੱਖ ਅਨਾਜ
33. ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ