ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 1.2 ਕਰੋੜ ਗਿਗ ਵਰਕਰ ਸਨ। ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ 2029-30 ਤੱਕ ਇਹ ਸੰਖਿਆ ਵਧ ਕੇ 2.35 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਦਿੱਲੀ-ਐਨਸੀਆਰ ਸਮੇਤ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਾ 45 ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਪਾਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਰਹੇ। ਲੋਕ ਘਰ ਬੈਠੇ ਹੀ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਆਰਡਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਹੁਣ ਕੁਇੱਕ ਕਾਮਰਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
45 ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਲਿੰਕਿਟ, ਸਵਿਗੀ ਅਤੇ ਜ਼ੈਪਟੋ ਦੇ ਡਿਲਿਵਰੀ ਪਾਰਟਨਰ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਨ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਥਾਰਟੀ (NDMA) ਦੀ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਰੀਬ 1.2 ਕਰੋੜ ਗਿਗ ਵਰਕਰ (Gig Workers) ਸਖ਼ਤ ਜੁਰਮਾਨੇ ਅਤੇ ਤੈਅ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਡਿਲਿਵਰੀ ਦੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਝੁਲਸਾਉਣ ਵਾਲੀ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ 15-15 ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਿਰਫ਼ 30 ਮਿੰਟ ਦਾ ਬ੍ਰੇਕ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਡਿਲਿਵਰੀ ਰਾਈਡਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ 30 ਮਿੰਟ ਦਾ ਬ੍ਰੇਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਆਰਡਰ ਕੈਂਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਛੋਟ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੋਸ਼ਲ ਸਕਿਓਰਿਟੀ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ (Workplace Safety) ਅਤੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੇ ਪੁਖ਼ਤਾ ਨਿਯਮ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਈਡਰਾਂ 'ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਦੋਵੇਂ ਸੰਕਟ ਡੂੰਘੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਹੋ ਰਹੇ ਸ਼ਿਕਾਰ
ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਰੈਸਟ ਏਰੀਆ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਵਧਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕੰਪਨੀਆਂ ਡਾਰਕ ਸਟੋਰਾਂ 'ਤੇ ਨਿੰਬੂ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਵਰਗੇ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਾਈਕ ਚਲਾਉਣ ਨਾਲ ਰਾਈਡਰ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ (ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ) ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਬਾਰਿਸ਼ ਵਾਂਗ ਕੋਈ 'ਐਕਸਟਰਾ ਚਾਰਜ' (Extra Charge) ਜਾਂ ਡਿਲਿਵਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਰਾਈਡਰਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦਾਅ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ।
2025 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1.2 ਕਰੋੜ ਗਿਗ ਵਰਕਰ
ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 1.2 ਕਰੋੜ ਗਿਗ ਵਰਕਰ ਸਨ। ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ 2029-30 ਤੱਕ ਇਹ ਸੰਖਿਆ ਵਧ ਕੇ 2.35 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ।